सुंदरकाण्ड
Sundrkand
॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
॥ ॐ श्रीपरमात्मने नमः ॥
प्रनवउँ पवनकुमार खल बन पावक ग्यानघन।
जासु हृदय आगार बसहिं राम सर चाप धर ॥
किष्किन्धाकाण्ड
॥ दोहा २९ ॥
बलि बाँधत प्रभु बाढेउ सो तनु बरनि न जाई ।
उभय धरी महँ दीन्ही सात प्रदच्छिन धाइ ॥ २९ ॥
॥ चौपाई ॥
अंगद कहइ जाउँ मैं पारा । जियँ संसय कछु फिरती बारा ॥
जामवंत कह तुम्ह सब लायक । पठइअ किमि सब ही कर नायक ॥
कहइ रीछपति सुनु हनुमाना । का चुप साधि रहेहु बलवाना ॥
पवन तनय बल पवन समाना । बुधि बिबेक बिग्यान निधाना ॥
कवन सो काज कठिन जग माहीं । जो नहिं होइ तात तुम्ह पाहीं ॥
राम काज लगि तब अवतारा । सुनतहिं भयउ पर्वताकारा ॥
कनक बरन तन तेज बिराजा । मानहु अपर गिरिन्ह कर राजा ॥
सिंहनाद करि बारहिं बारा । लीलहीं नाषउँ जलनिधि खारा ॥
सहित सहाय रावनहि मारी । आनउँ इहाँ त्रिकूट उपारी ॥
जामवंत मैं पूँछउँ तोही । उचित सिखावनु दीजहु मोही ॥
एतना करहु तात तुम्ह जाई । सीतहि देखि कहहु सुधि आई ॥
तब निज भुज बल राजिव नैना । कौतुक लागि संग कपि सेना ॥
॥ छन्द ॥
कपि सेन संग सँघारि निसिचर रामु सीतहि आनिहैं ।
त्रैलोक पावन सुजसु सुर मुनि नारदादि बखानिहैं ॥
जो सुनत गावत कहत समुझतपरम पद नर पावई ।
रघुबीर पद पाथोज मधुकरदास तुलसी गावई ॥
॥ दोहा ३० (क) ॥
भव भेषज रघुनाथ जसु सुनहि जे नर अरु नारि ।
तिन्ह कर सकल मनोरथसिद्ध करिहि त्रिसिरारि ॥ ३० (क) ॥
॥ सोरठा ३० (ख) ॥
नीलोत्पल तन स्याम काम कोटि सोभा अधिक ।
सुनिअ तासु गुन ग्रामजासु नाम अघ खग बधिक ॥ ३० (ख) ॥
॥ श्रीगणेशाय नमः ॥
॥ ॐ श्रीपरमात्मने नमः ॥
श्रीजानकीवल्लभो विजयते
श्रीरामचरितमानस
पञ्चम सोपान
सुन्दरकाण्ड
॥ श्लोक ॥
शान्तं शाश्वतमप्रमेयमनघं निर्वाणशान्तिप्रदं
ब्रह्माशम्भुफणीन्द्रसेव्यमनिशं वेदान्तवेद्यं विभुम् ।
रामाख्यं जगदीश्वरं सुरगुरुं मायामनुष्यं हरिं
वन्देऽहं करुणाकरं रघुवरं भूपालचूडामणिम् ॥
नान्या स्पृहा रघुपते हृदयेऽस्मदीये
सत्यं वदामि च भवानखिलान्तरात्मा ।
भक्तिं प्रयच्छ रघुपुंगव निर्भरां मे
कामादिदोषरहितं कुरु मानसं च ॥
अतुलितबलधामं हेमशैलाभदेहं
दनुजवनकृशानुं ज्ञानिनामग्रगण्यम् ।
सकलगुणनिधानं वानराणामधीशं
रघुपतिप्रियभक्तं वातजातं नमामि ॥
हनुमान्जी का लंका को प्रस्थान, सुरसा से भेंट, छाया पकड़ने वाली राक्षसी का वध – दोहा १–२
॥ चौपाई ॥
जामवंत के बचन सुहाए । सुनि हनुमंत हृदय अति भाए ॥
तब लगि मोहि परिखेहु तुम्ह भाई ।सहि दुख कंद मूल फल खाई ॥
जब लगि आवौं सीतहि देखी । होइहि काजु मोहि हरष बिसेषी ॥
यह कहि नाइ सबन्हि कहुँ माथा ।चलेउ हरषि हियँ धरि रघुनाथा ॥
सिंधु तीर एक भूधर सुंदर । कौतुक कूदि चढ़ेउ ता ऊपर ॥
बार-बार रघुबीर सँभारी ।तरकेउ पवनतनय बल भारी ॥
जेहिं गिरि चरन देइ हनुमंता । चलेउ सो गा पाताल तुरंता ॥
जिमि अमोघ रघुपति कर बाना ।एही भाँति चलेउ हनुमाना ॥
जलनिधि रघुपति दूत बिचारी ।तैं मैनाक होहि श्रम हारी ॥
॥ दोहा १ ॥
हनुमान तेहि परसा कर पुनि कीन्ह प्रनाम ।
राम काजु कीन्हें बिनु मोहि कहाँ बिश्राम ॥ १ ॥
॥ चौपाई ॥
जात पवनसुत देवन्ह देखा । जानैं कहुँ बल बुद्धि बिसेषा ॥
सुरसा नाम अहिन्ह कै माता । पठइन्हि आइ कही तेहिं बाता ॥
आजु सुरन्ह मोहि दीन्ह अहारा । सुनत बचन कह पवनकुमारा ॥
राम काजु करि फिरि मैं आवौं । सीता कइ सुधि प्रभुहि सुनावौं ॥
तब तव बदन पैठिहउँ आई । सत्य कहउँ मोहि जान दे माई ॥
कवनेहुँ जतन देइ नहिं जाना । ग्रससि न मोहि कहेउ हनुमाना ॥
जोजन भरि तेहिं बदनु पसारा । कपि तनु कीन्ह दुगुन बिस्तारा ॥
सोरह जोजन मुख तेहिं ठयऊ । तुरत पवनसुत बत्तिस भयऊ ॥
जस जस सुरसा बदनु बढ़ावा । तासु दून कपि रूप देखावा ॥
सत जोजन तेहिं आनन कीन्हा । अति लघु रूप पवनसुत लीन्हा ॥
बदन पइठि पुनि बाहेर आवा । मागा बिदा ताहि सिरु नावा ॥
मोहि सुरन्ह जेहि लागि पठावा । बुधि बल मरमु तोर मैं पावा ॥
॥ दोहा २ ॥
राम काजु सबु करिहहु तुम्ह बल बुद्धि निधान ।
आसिष देइ गई सो हरषि चलेउ हनुमान ॥ २ ॥
॥ चौपाई ॥
निसिचरि एक सिंधु महुँ रहई । करि माया नभु के खग गहई ॥
जीव जंतु जे गगन उड़ाहीं । जल बिलोकि तिन्ह कै परिछाहीं ॥
गहइ छाहँ सक सो न उड़ाई । एहि बिधि सदा गगनचर खाई ॥
सोइ छल हनुमान् कहँ कीन्हा । तासु कपटु कपि तुरतहिं चीन्हा ॥
ताहि मारि मारुतसुत बीरा । बारिधि पार गयउ मतिधीरा ॥
तहाँ जाइ देखी बन सोभा । गुंजत चंचरीक मधु लोभा ॥
नाना तरु फल फूल सुहाए । खग मृग बृंद देखि मन भाए ॥
सैल बिसाल देखि एक आगें । ता पर धाइ चढ़ेउ भय त्यागें ॥
उमा न कछु कपि कै अधिकाई । प्रभु प्रताप जो कालहि खाई ॥
गिरि पर चढ़ि लंका तेहिं देखी । कहि न जाइ अति दुर्ग बिसेषी ॥
अति उतंग जलनिधि चहुँ पासा । कनक कोट कर परम प्रकासा ॥
लंका वर्णन, लंकिनी वध, लंका में प्रवेश – दोहा ३–४
॥ छंद ॥
कनक कोटि बिचित्र मनि कृत सुंदरायतना घना ।
चउहट्ट हट्ट सुबट्ट बीथीं चारु पुर बहु बिधि बना ॥
गज बाजि खच्चर निकर पदचर रथ बरूथन्हि को गनै ।
बहुरूप निसिचर जूथ अतिबल सेन बरनत नहिं बनै ॥
बन बाग उपबन बाटिका सर कूप बापीं सोहहीं ।
नर नाग सुर गंधर्ब कन्या रूप मुनि मन मोहहीं ॥
कहुँ माल देह बिसाल सैल समान अतिबल गर्जहीं ।
नाना अखारेन्ह भिरहिं बहुबिधि एक एकन्ह तर्जहीं ॥
करि जतन भट कोटिन्ह बिकट तन नगर चहुँ दिसि रच्छहीं ।
कहुँ महिष मानुष धेनु खर अज खल निसाचर भच्छहीं ॥
एहि लागि तुलसीदास इन्ह की कथा कछु एक है कही ।
रघुबीर सर तीरथ सरीरन्हि त्यागि गति पैहहिं सही ॥
॥ दोहा ३ ॥
पुर रखवारे देखि बहु कपि मन कीन्ह बिचार ।
अति लघु रूप धरों निसि नगर करौं पइसार ॥ ३ ॥
॥ चौपाई ॥
मसक समान रूप कपि धरी । लंकहि चलेउ सुमिरि नरहरी ॥
नाम लंकिनी एक निसिचरी । सो कह चलेसि मोहि निंदरी ॥
जानेहि नहीं मरमु सठ मोरा । मोर अहार जहाँ लगि चोरा ॥
मुठिका एक महा कपि हनी । रुधिर बमत धरनीं ढनमनी ॥
पुनि संभारि उठी सो लंका । जोरि पानि कर बिनय ससंका ॥
जब रावनहि ब्रह्म बर दीन्हा । चलत बिरंच कहा मोहि चीन्हा ॥
बिकल होसि तैं कपि कें मारे । तब जानेसु निसिचर संघारे ॥
तात मोर अति पुन्य बहूता । देखेउँ नयन राम कर दूता ॥
॥ दोहा ४ ॥
तात स्वर्ग अपबर्ग सुख धरिअ तुला एक अंग ।
तूल न ताहि सकल मिलि जो सुख लव सतसंग ॥ ४ ॥
॥ चौपाई ॥
प्रबिसि नगर कीजे सब काजा । हृदयँ राखि कोसलपुर राजा ॥
गरल सुधा रिपु करहिं मिताई । गोपद सिंधु अनल सितलाई ॥
गरुड़ सुमेरु रेनु सम ताही । राम कृपा करि चितवा जाही ॥
अति लघु रूप धरेउ हनुमाना । पैठा नगर सुमिरि भगवाना ॥
मंदिर मंदिर प्रति करि सोधा । देखे जहँ तहँ अगनित जोधा ॥
गयउ दसानन मंदिर माहीं । अति बिचित्र कहि जात सो नाहीं ॥
सयन किएँ देखा कपि तेही । मंदिर महुँ न दीखि बैदेही ॥
भवन एक पुनि दीख सुहावा । हरि मंदिर तहँ भिन्न बनावा ॥
हनुमान्-विभीषण संवाद – दोहा ५–७
॥ दोहा ५ ॥
रामायुध अंकित गृह सोभा बरनि न जाइ ।
नव तुलसिका बृंद तहँ देखि हरष कपिराई ॥ ५ ॥
॥ चौपाई ॥
लंका निसिचर निकर निवासा । इहाँ कहाँ सज्जन कर बासा ॥
मन महुँ तरक करैं कपि लागा । तेहीं समय बिभीषनु जागा ॥
राम राम तेहिं सुमिरन कीन्हा । हृदयँ हरष कपि सज्जन चीन्हा ॥
एहि सन सठि करिहउँ पहिचानी । साधु ते होइ न कारज हानी ॥
बिप्र रूप धरि बचन सुनाए । सुनत बिभीषन उठि तहँ आए ॥
करि प्रनाम पूँछी कुसलाई । बिप्र कहहु निज कथा बुझाई ॥
की तुम्ह हरि दासन्ह महँ कोई । मोरें हृदय प्रीति अति होई ॥
की तुम्ह रामु दीन अनुरागी । आयहु मोहि करन बड़भागी ॥
॥ दोहा ६ ॥
तब हनुमंत कही सब राम कथा निज नाम ।
सुनत जुगल तन पुलक मन मगन सुमिरि गुन ग्राम ॥ ६ ॥
॥ चौपाई ॥
सुनहु पवनसुत रहनि हमारी । जिमि दसनन्हि महुँ जीभ बिचारी ॥
तात कबहुँ मोहि जानि अनाथा । करिहहिं कृपा भानुकुल नाथा ॥
तामस तनु कछु साधन नाहीं । प्रीत न पद सरोज मन माहीं ॥
अब मोहि भा भरोस हनुमंता । बिनु हरि कृपा मिलहिं नहिं संता ॥
जौं रघुबीर अनुग्रह कीन्हा । तौ तुम्ह मोहि दरसु हठि दीन्हा ॥
सुनहु बिभीषन प्रभु कै रीती । करहिं सदा सेवक पर प्रीति ॥
कहहु कवन मैं परम कुलीना । कपि चंचल सबहीं बिधि हीना ॥
प्रात लेइ जो नाम हमारा । तेहि दिन ताहि न मिलै अहारा ॥
॥ दोहा ७ ॥
अस मैं अधम सखा सुनु मोहू पर रघुबीर ।
कीन्हीं कृपा सुमिरि गुन भरे बिलोचन नीर ॥ ७ ॥
॥ चौपाई ॥
जानतहूँ अस स्वामि बिसारी । फिरहिं ते काहे न होहिं दुखारी ॥
एहि बिधि कहत राम गुन ग्रामा । पावा अनिर्बाच्य बिश्रामा ॥
पुनि सब कथा बिभीषन कही । जेहि बिधि जनकसुता तहँ रही ॥
तब हनुमंत कहा सुनु भ्राता । देखी चहउँ जानकी माता ॥
जुगुति बिभीषन सकल सुनाई । चलेउ पवन सुत बिदा कराई ॥
करि सोइ रूप गयउ पुनि तहवाँ । बन असोक सीता रह जहवाँ ॥
देखि मनहि महुँ कीन्ह प्रनामा । बैठेहिं बीति जात निसि जामा ॥
कृस तनु सीस जटा एक बेनी । जपति हृदयँ रघुपति गुन श्रेनी ॥
हनुमान्जी का अशोक वाटिका में सीताजी को देकर दुःखी होना और रावण का सीताजी को भय दिखलाना – दोहा ८–१०
॥ दोहा ८ ॥
निज पद नयन दिएँ मन राम पद कमल लीन ।
परम दुखी भा पवनसुत देखि जानकी दीन ॥ ८ ॥
॥ चौपाई ॥
तरु पल्लव महँ रहा लुकाई । करइ बिचार करौं का भाई ॥
तेहि अवसर रावनु तहँ आवा । संग नारि बहु किएँ बनावा ॥
बहु बिधि खल सीतहि समुझावा । साम दान भय भेद देखावा ॥
कह रावनु सुनु सुमुखि सयानी । मंदोदरी आदि सब रानी ॥
तव अनुचरीं करउँ पन मोरा । एक बार बिलोकु मम ओरा ॥
तृन धरि ओट कहति बैदेही । सुमिरि अवधपति परम सनेही ॥
सुनु दसमुख खद्योत प्रकासा । कबहुँ कि नलिनी करइ बिकासा ॥
अस मन समुझु कहति जानकी । खल सुधि नहिं रघुबीर बान की ॥
सठ सूनें हरि आनेहि मोही । अधम निलज्ज लाज नहिं तोही ॥
॥ दोहा ९ ॥
आपुहि सुनि खद्योत सम रामहि भानु समान ।
परुष बचन सुनि काढ़ि असि बोला अति खिसिआन ॥ ९ ॥
॥ चौपाई ॥
सीता तैं मम कृत अपमाना । कटिहउँ तव सिर कठिन कृपाना ॥
नाहिं त सपदि मानु मम बानी । सुमुखि होति न त जीवन हानी ॥
स्याम सरोज दाम सम सुंदर । प्रभु भुज करि कर सम दसकंधर ॥
सो भुज कंठ कि तव असि घोरा । सुनु सठ अस प्रवान पन मोरा ॥
चंद्रहास हरु मम परितापं । रघुपति बिरह अनल संजातं ॥
सीतल निसित बहसि बर धारा । कह सीता हरु मम दुख भारा ॥
सुनत बचन पुनि मारन धावा । मयतनयाँ कहि नीति बुझावा ॥
कहेसि सकल निसिचरिन्ह बोलाई । सीतहि बहु बिधि त्रासहु जाई ॥
मास दिवस महुँ कहा न माना । तौ मैं मारबि काढ़ि कृपाना ॥
॥ दोहा १० ॥
भवन गयउ दसकंधर इहाँ पिसाचिनि बृंद ।
सीतहि त्रास देखावहिं धरहिं रूप बहु मंद ॥ १० ॥
॥ चौपाई ॥
त्रिजटा नाम राच्छसी एका । राम चरन रति निपुन बिबेका ॥
सबन्हौ बोलि सुनाएसि सपना । सीतहि सेइ करहु हित अपना ॥
सपनें बानर लंका जारी । जातुधान सेना सब मारी ॥
खर आरूढ़ नगन दससीसा । मुंडित सिर खंडित भुज बीसा ॥
एहि बिधि सो दच्छिन दिसि जाई । लंका मनहुँ बिभीषन पाई ॥
नगर फिरी रघुबीर दोहाई । तब प्रभु सीता बोलि पठाई ॥
यह सपना मैं कहउँ पुकारी । होइहि सत्य गएँ दिन चारी ॥
तासु बचन सुनि ते सब डरीं । जनकसुता के चरनन्हि परीं ॥
श्री सीता-त्रिजटा संवाद – दोहा ११
॥ दोहा ११ ॥
जहँ तहँ गईं सकल तब सीता कर मन सोच ।
मास दिवस बीतें मोहि मारिहि निसिचर पोच ॥ ११ ॥
॥ चौपाई ॥
त्रिजटा सन बोलीं कर जोरी । मातु बिपति संगिनि तैं मोरी ॥
तजौं देह करु बेगि उपाई । दुसह बिरहु अब नहिं सहि जाई ॥
आनि काठ रचु चिता बनाई । मातु अनल पुनि देहि लगाई ॥
सत्य करहि मम प्रीति सयानी । सुनै को श्रवन सूल सम बानी ॥
सुनत बचन पद गहि समुझाएसि । प्रभु प्रताप बल सुजसु सुनाएसि ॥
निसि न अनल मिल सुनु सुकुमारी । अस कहि सो निज भवन सिधारी ॥
कह सीता बिधि भा प्रतिकूला । मिलिहि न पावक मिटिहि न सूला ॥
देखिअत प्रगट गगन अंगारा । अवनि न आवत एकउ तारा ॥
पावकमय ससि स्रवत न आगी । मानहुँ मोहि जानि हतभागी ॥
सुनहि बिनय मम बिटप असोका । सत्य नाम करु हरु मम सोका ॥
नूतन किसलय अनल समाना । देहि अगिनि जनि करहि निदाना ॥
देखि परम बिरहाकुल सीता । सो छन कपिहि कलप सम बीता ॥
श्री सीता-हनुमान् संवाद – दोहा १२–१६
॥ दोहा १२ ॥
कपि करि हृदयँ बिचार दीन्हि मुद्रिका डारि तब ।
जनु असोक अंगार दीन्ह हरषि उठि कर गहेउ ॥ १२ ॥
॥ चौपाई ॥
तब देखी मुद्रिका मनोहर । राम नाम अंकित अति सुंदर ॥
चकित चितव मुदरी पहिचानी । हरष बिषाद हृदयँ अकुलानी ॥
जीति को सकइ अजय रघुराई । माया तें असि रचि नहिं जाई ॥
सीता मन बिचार कर नाना । मधुर बचन बोलेउ हनुमाना ॥
रामचंद्र गुन बरनैं लागा । सुनतहिं सीता कर दुख भागा ॥
लागीं सुनैं श्रवन मन लाई । आदिहु तें सब कथा सुनाई ॥
श्रवनामृत जेहिं कथा सुहाई । कही सो प्रगट होति किन भाई ॥
तब हनुमंत निकट चलि गयऊ । फिरि बैठीं मन बिसमय भयऊ ॥
राम दूत मैं मातु जानकी । सत्य सपथ करुनानिधान की ॥
यह मुद्रिका मातु मैं आनी । दीन्हि राम तुम्ह कहँ सहिदानी ॥
नर बानरहि संग कहु कैसें । कही कथा भइ संगति जैसें ॥
॥ दोहा १३ ॥
कपि के बचन सप्रेम सुनि उपजा मन बिस्वास
जाना मन क्रम बचन यह कृपासिंधु कर दास ॥ १३ ॥
॥ चौपाई ॥
हरिजन जानि प्रीति अति गाढ़ी । सजल नयन पुलकावलि बाढ़ी ॥
बूड़त बिरह जलधि हनुमाना । भयहु तात मो कहुँ जलजाना ॥
अब कहु कुसल जाउँ बलिहारी । अनुज सहित सुख भवन खरारी ॥
कोमलचित कृपाल रघुराई । कपि केहि हेतु धरी निठुराई ॥
सहज बानि सेवक सुखदायक । कबहुँक सुरति करत रघुनायक ॥
कबहुँ नयन मम सीतल ताता । होइहहिं निरखि स्याम मृदु गाता ॥
बचनु न आव नयन भरे बारी । अहह नाथ हौं निपट बिसारी ॥
देखि परम बिरहाकुल सीता । बोला कपि मृदु बचन बिनीता ॥
मातु कुसल प्रभु अनुज समेता । तव दुख दुखी सुकृपा निकेता ॥
जनि जननी मानह जियँ ऊना । तुम्ह ते प्रेमु राम कें दूना ॥
॥ दोहा १४ ॥
रघुपति कर संदेसु अब सुनु जननी धरि धीर ।
अस कहि कपि गदगद भयउ भरे बिलोचन नीर ॥ १४ ॥
॥ चौपाई ॥
कहेउ राम बियोग तव सीता । मो कहुँ सकल भए बिपरीता ॥
नव तरु किसलय मनहुँ कृसानू । कालनिसा सम निसि ससि भानू ॥
कुबलय बिपिन कुंत बन सरिसा । बारिद तपत तेल जनु बरिसा ॥
जे हित रहे करत तेइ पीरा । उरग स्वास सम त्रिबिध समीरा ॥
कहेहू तें कछु दुख घटि होई । काहि कहौं यह जान न कोई ॥
तत्व प्रेम कर मम अरु तोरा । जानत प्रिया एकु मनु मोरा ॥
सो मनु सदा रहत तोहि पाहीं । जानु प्रीति रसु एतनेहि माहीं ॥
प्रभु संदेसु सुनत बैदेही । मगन प्रेम तन सुधि नहिं तेही ॥
कह कपि हृदयँ धीर धरु माता । सुमिरु राम सेवक सुखदाता ॥
उर आनहु रघुपति प्रभुताई । सुनि मम बचन तजहु कदराई ॥
॥ दोहा १५ ॥
निसिचर निकर पतंग सम रघुपति बान कृसानु ।
जननी हृदयँ धीर धरु जरे निसाचर जानु ॥ १५ ॥
॥ चौपाई ॥
जौं रघुबीर होति सुधि पाई । करते नहिं बिलंबु रघुराई ॥
राम बान रबि उएँ जानकी । तम बरुथ कहँ जातुधान की ॥
अबहिं मातु मैं जाउँ लवाई । प्रभु आयुस नहिं राम दोहाई ॥
कछुक दिवस जननी धरु धीरा । कपिन्ह सहित अइहहिं रघुबीरा ॥
निसिचर मारि तोहि लै जैहहिं । तिहुँ पुर नारदादि जसु गैहहिं ॥
हैं सुत कपि सब तुम्हहि समाना । जातुधान अति भट बलवाना ॥
मोरें हृदय परम संदेहा । सुनि कपि प्रगट कीन्हि निज देहा ॥
कनक भूधराकार सरीरा । समर भयंकर अतिबल बीरा ॥
सीता मन भरोस तब भयऊ । पुनि लघु रूप पवनसुत लयऊ ॥
॥ दोहा १६ ॥
सुनु माता साखामृग नहिं बल बुद्धि बिसाल ।
प्रभु प्रताप तें गरुड़हि खाइ परम लघु ब्याल ॥ १६ ॥
॥ चौपाई ॥
मन संतोष सुनत कपि बानी । भगति प्रताप तेज बल सानी ॥
आसिष दीन्हि राम प्रिय जाना । होहु तात बल सील निधाना ॥
अजर अमर गुननिधि सुत होहू । करहुँ बहुत रघुनायक छोहू ॥
करहुँ कृपा प्रभु अस सुनि काना । निर्भर प्रेम मगन हनुमाना ॥
बार बार नाएसि पद सीसा । बोला बचन जोरि कर कीसा ॥
अब कृतकृत्य भयउँ मैं माता । आसिष तव अमोघ बिख्याता ॥
सुनहु मातु मोहि अतिसय भूखा । लागि देखि सुंदर फल रूखा ॥
सुनु सुत करहिं बिपिन रखवारी । परम सुभट रजनीचर भारी ॥
तिन्ह कर भय माता मोहि नाहीं । जौं तुम्ह सुख मानहु मन माहीं ॥
हनुमान्जी द्वारा अशोक वाटिका विध्वंस, अक्षय कुमार वध और मेघनाद का हनुमान्जी को नागपाश में बाँधकर सभा में ले जाना – दोहा १७–१९
॥ दोहा १७ ॥
देखि बुद्धि बल निपुन कपि कहेउ जानकीं जाहु ।
रघुपति चरन हृदयँ धरि तात मधुर फल खाहु ॥ १७ ॥
॥ चौपाई ॥
चलेउ नाइ सिरु पैठेउ बागा । फल खाएसि तरु तोरैं लागा ॥
रहे तहाँ बहु भट रखवारे । कछु मारेसि कछु जाइ पुकारे ॥
नाथ एक आवा कपि भारी । तेहिं असोक बाटिका उजारी ॥
खाएसि फल अरु बिटप उपारे । रच्छक मर्दि मर्दि महि डारे ॥
सुनि रावन पठए भट नाना । तिन्हहि देखि गर्जेउ हनुमाना ॥
सब रजनीचर कपि संघारे । गए पुकारत कछु अधमारे ॥
पुनि पठयउ तेहिं अच्छकुमारा । चला संग लै सुभट अपारा ॥
आवत देखि बिटप गहि तर्जा । ताहि निपाति महाधुनि गर्जा ॥
॥ दोहा १८ ॥
कछु मारेसि कछु मर्देसि कछु मिलएसि धरि धूरि ।
कछु पुनि जाइ पुकारे प्रभु मर्कट बल भूरि ॥ १८ ॥
॥ चौपाई ॥
सुनि सुत बध लंकेस रिसाना । पठएसि मेघनाद बलवाना ॥
मारसि जनि सुत बाँधेसु ताही । देखिअ कपिहि कहाँ कर आही ॥
चला इंद्रजित अतुलित जोधा । बंधु निधन सुनि उपजा क्रोधा ॥
कपि देखा दारुन भट आवा । कटकटाइ गर्जा अरु धावा ॥
अति बिसाल तरु एक उपारा । बिरथ कीन्ह लंकेस कुमारा ॥
रहे महाभट ताके संगा । गहि गहि कपि मर्दई निज अंगा ॥
तिन्हहि निपाति ताहि सन बाजा । भिरे जुगल मानहुँ गजराजा ॥
मुठिका मारि चढ़ा तरु जाई । ताहि एक छन मुरुछा आई ॥
उठि बहोरि कीन्हिसि बहु माया । जीति न जाइ प्रभंजन जाया ॥
॥ दोहा १९ ॥
ब्रह्म अस्त्र तेहि साँधा कपि मन कीन्ह बिचार ।
जौं न ब्रह्मसर मानउँ महिमा मिटइ अपार ॥ १९ ॥
॥ चौपाई ॥
ब्रह्मबान कपि कहुँ तेहिं मारा । परतिहुँ बार कटकु संघारा ॥
तेहिं देखा कपि मुरुछित भयऊ । नागपास बाँधेसि लै गयऊ ॥
जासु नाम जपि सुनहु भवानी । भव बंधन काटहिं नर ग्यानी ॥
तासु दूत कि बंध तरु आवा । प्रभु कारज लगि कपिहिं बँधावा ॥
कपि बंधन सुनि निसिचर धाए । कौतुक लागि सभाँ सब आए ॥
दसमुख सभा दीखि कपि जाई । कहि न जाइ कछु अति प्रभुताई ॥
कर जोरें सुर दिसिप बिनीता । भृकुटि बिलोकत सकल सभीता ॥
देखि प्रताप न कपि मन संका । जिमि अहिगन महुँ गरुड़ असंका ॥
हनुमान्-रावण संवाद – दोहा २०–२३
॥ दोहा २० ॥
कपिहि बिलोकि दसानन बिहसा कहि दुर्बाद ।
सुत बध सुरति कीन्हि पुनि उपजा हृदयँ बिसाद ॥ २० ॥
॥ चौपाई ॥
कह लंकेस कवन तैं कीसा । केहि कें बल घालेहि बन खीसा ॥
की धौं श्रवन सुनेहि नहिं मोही । देखउँ अति असंक सठ तोही ॥
मारे निसिचर केहिं अपराधा । कहु सठ तोहि न प्रान कइ बाधा ॥
सुनु रावन ब्रह्मांड निकाया । पाइ जासु बल बिरचति माया ॥
जाकें बल बिरंचि हरि ईसा । पालत सृजत हरत दससीसा ॥
जा बल सीस धरत सहसानन । अंडकोस समेत गिरि कानन ॥
धरइ जो बिबिध देह सुरत्राता । तुम्ह से सठन्ह सिखावनु दाता ॥
हर कोदंड कठिन जेहिं भंजा । तेहि समेत नृप दल मद गंजा ॥
खर दूषन त्रिसिरा अरु बाली । बधे सकल अतुलित बलसाली ॥
॥ दोहा २१ ॥
जाके बल लवलेस तें जितेहु चराचर झारि ।
तास दूत मैं जा करि हरि आनेहु प्रिय नारि ॥ २१ ॥
॥ चौपाई ॥
जानउँ मैं तुम्हारि प्रभुताई । सहसबाहु सन परी लराई ॥
समर बालि सन करि जसु पावा । सुनि कपि बचन बिहसि बिहरावा ॥
खायउँ फल प्रभु लागी भूँखा । कपि सुभाव तें तोरेउँ रूखा ॥
सब कें देह परम प्रिय स्वामी । मारहिं मोहि कुमारग गामी ॥
जिन्ह मोहि मारा ते मैं मारे । तेहि पर बाँधेउँ तनयँ तुम्हारे ॥
मोहि न कछु बाँधे कइ लाजा । कीन्ह चहउँ निज प्रभु कर काजा ॥
बिनती करउँ जोरि कर रावन । सुनहु मान तजि मोर सिखावन ॥
देखहु तुम्ह निज कुलहि बिचारी । भ्रम तजि भजहु भगत भय हारी ॥
जाकें डर अति काल डेराई । जो सुर असुर चराचर खाई ॥
तासों बयरु कबहुँ नहिं कीजै । मोरे कहें जानकी दीजै ॥
॥ दोहा २२ ॥
प्रनतपाल रघुनायक करुना सिंधु खरारि ।
गएँ सरन प्रभु राखिहैं तव अपराध बिसारि ॥ २२ ॥
॥ चौपाई ॥
राम चरन पंकज उर धरहू । लंका अचल राजु तुम्ह करहू ॥
रिषि पुलस्ति जसु बिमल मयंका । तेहि ससि महुँ जनि होहु कलंका ॥
राम नाम बिनु गिरा न सोहा । देखु बिचारि त्यागि मद मोहा ॥
बसन हीन नहिं सोह सुरारी । सब भूषन भूषित बर नारी ॥
राम बिमुख संपति प्रभुताई । जाइ रही पाई बिनु पाई ॥
सजल मूल जिन्ह सरितन्ह नाहीं । बरषि गएँ पुनि तबहिं सुखाहीं ॥
सुनु दसकंठ कहउँ पन रोपी । बिमुख राम त्राता नहिं कोपी ॥
संकर सहस बिष्नु अज तोही । सकहिं न राखि राम कर द्रोही ॥
॥ दोहा २३ ॥
मोहमूल बहु सूल प्रद त्यागहु तम अभिमान ।
भजहु राम रघुनायक कृपा सिंधु भगवान ॥ २३ ॥
॥ चौपाई ॥
जदपि कही कपि अति हित बानी । भगति बिबेक बिरति नय सानी ॥
बोला बिहसि महा अभिमानी । मिला हमहि कपि गुर बड़ ग्यानी ॥
मृत्यु निकट आई खल तोही । लागेसि अधम सिखावन मोही ॥
उलटा होइहि कह हनुमाना । मतिभ्रम तोर प्रगट मैं जाना ॥
सुनि कपि बचन बहुत खिसिआना । बेगि न हरहु मूढ़ कर प्राना ॥
सुनत निसाचर मारन धाए । सचिवन्ह सहित बिभीषनु आए ॥
नाइ सीस करि बिनय बहूता । नीति बिरोध न मारिअ दूता ॥
आन दंड कछु करिअ गोसाँई । सबहीं कहा मंत्र भल भाई ॥
सुनत बिहसि बोला दसकंधर । अंग भंग करि पठइअ बंदर ॥
लंकादहन – दोहा २४–२५
॥ दोहा २४ ॥
कपि कें ममता पूँछ पर सबहि कहउँ समुझाइ ।
तेल बोरि पट बाँधि पुनि पावक देहु लगाइ ॥ २४ ॥
॥ चौपाई ॥
पूँछहीन बानर तहँ जाइहि । तब सठ निज नाथहि लइ आइहि ॥
जिन्ह कै कीन्हिसि बहुत बड़ाई । देखउ मैं तिन्ह कै प्रभुताई ॥
बचन सुनत कपि मन मुसुकाना । भइ सहाय सारद मैं जाना ॥
जातुधान सुनि रावन बचना । लागे रचैं मूढ़ सोइ रचना ॥
रहा न नगर बसन घृत तेला । बाढ़ी पूँछ कीन्ह कपि खेला ॥
कौतुक कहँ आए पुरबासी । मारहिं चरन करहिं बहु हाँसी ॥
बाजहिं ढोल देहिं सब तारी । नगर फेरि पुनि पूँछ प्रजारी ॥
पावक जरत देखि हनुमंता । भयउ परम लघुरूप तुरंता ॥
निबुकि चढ़ेउ कप कनक अटारीं । भईं सभीत निसाचर नारीं ॥
॥ दोहा २५ ॥
हरि प्रेरित तेहि अवसर चले मरुत उनचास ।
अट्टहास करि गर्जा कपि बढ़ि लाग अकास ॥ २५ ॥
॥ चौपाई ॥
देह बिसाल परम हरुआई । मंदिर तें मंदिर चढ़ धाई ॥
जरइ नगर भा लोग बिहाला । झपट लपट बहु कोटि कराला ॥
तात मातु हा सुनिअ पुकारा । एहिं अवसर को हमहि उबारा ॥
हम जो कहा यह कपि नहिं होई । बानर रूप धरें सुर कोई ॥
साधु अवग्या कर फलु ऐसा । जरइ नगर अनाथ कर जैसा ॥
जारा नगरु निमिष एक माहीं । एक बिभीषन कर गृह नाहीं ॥
ताकर दूत अनल जेहिं सिरिजा । जरा न सो तेहि कारन गिरिजा ॥
उलटि पलटि लंका सब जारी । कूदि परा पुनि सिंधु मझारी ॥
लंका जलाने के बाद हनुमान्जी का सीताजी से विदा माँगना और चूड़ामणि पाना – दोहा २६–२७
॥ दोहा २६ ॥
पूँछ बुझाइ खोइ श्रम धरि लघु रूप बहोरि ।
जनकसुता कें आगें ठाढ़ भयउ कर जोरि ॥ २६ ॥
॥ चौपाई ॥
मातु मोहि दीजे कछु चीन्हा । जैसें रघुनायक मोहि दीन्हा ॥
चूड़ामनि उतारि तब दयऊ । हरष समेत पवनसुत लयऊ ॥
कहेहु तात अस मोर प्रनामा । सब प्रकार प्रभु पूरनकामा ॥
दीन दयाल बिरिदु संभारी । हरहु नाथ सम संकट भारी ॥
तात सक्रसुत कथा सनाएहु । बान प्रताप प्रभुहि समुझाएहु ॥
मास दिवस महुँ नाथु न आवा । तौ पुनि मोहि जिअत नहिं पावा ॥
कहु कपि केहि बिधि राखौं प्राना । तुम्हहू तात कहत अब जाना ॥
तोहि देखि सीतलि भइ छाती । पुनि मो कहुँ सोइ दिनु सो राती ॥
॥ दोहा २७ ॥
जनकसुतहि समुझाइ करि बहु बिधि धीरजु दीन्ह ।
चरन कमल सिरु नाइ कपि गवनु राम पहिं कीन्ह ॥ २७ ॥
समुद्र के इस पार आना, सबका लौटना, मधुवन प्रवेश, सुग्रीव मिलन, श्री राम-हनुमान् संवाद – दोहा २८–३३
॥ चौपाई ॥
चलत महाधुनि गर्जेसि भारी । गर्भ स्रवहिं सुनि निसिचर नारी ॥
नाघि सिंधु एहि पारहि आवा । सबद किलिकिला कपिन्ह सुनावा ॥
हरषे सब बिलोकि हनुमाना । नूतन जन्म कपिन्ह तब जाना ॥
मुख प्रसन्न तन तेज बिराजा । कीन्हेसि रामचंद्र कर काजा ॥
मिले सकल अति भए सुखारी । तलफत मीन पाव जिमि बारी ॥
चले हरषि रघुनायक पासा । पूँछत कहत नवल इतिहासा ॥
तब मधुबन भीतर सब आए । अंगद संमत मधु फल खाए ॥
रखवारे जब बरजन लागे । मुष्टि प्रहार हनत सब भागे ॥
॥ दोहा २८ ॥
जाइ पुकारे ते सब बन उजार जुबराज ।
सुनि सुग्रीव हरष कपि करि आए प्रभु काज ॥ २८ ॥
॥ चौपाई ॥
जौं न होति सीता सुधि पाई । मधुबन के फल सकहिं कि काई ॥
एहि बिधि मन बिचार कर राजा । आइ गए कपि सहित समाजा ॥
आइ सबन्हि नावा पद सीसा । मिलेउ सबन्हि अति प्रेम कपीसा ॥
पूँछी कुसल कुसल पद देखी । राम कृपाँ भा काजु बिसेषी ॥
नाथ काजु कीन्हेउ हनुमाना । राखे सकल कपिन्ह के प्राना ॥
सुनि सुग्रीव बहुरि तेहि मिलेऊ । कपिन्ह सहित रघुपति पहिं चलेऊ ॥
राम कपिन्ह जब आवत देखा । किएँ काजु मन हरष बिसेषा ॥
फटिक सिला बैठे द्वौ भाई । परे सकल कपि चरनन्हि जाई ॥
॥ दोहा २९ ॥
प्रीति सहित सब भेंटे रघुपति करुना पुंज ॥
पूछी कुसल नाथ अब कुसल देखि पद कंज ॥ २९ ॥
॥ चौपाई ॥
जामवंत कह सुनु रघुराया । जा पर नाथ करहु तुम्ह दाया ॥
ताहि सदा सुभ कुसल निरंतर । सुर नर मुनि प्रसन्न ता ऊपर ॥
सोइ बिजई बिनई गुन सागर । तासु सुजसु त्रैलोक उजागर ॥
प्रभु कीं कृपा भयउ सबु काजू । जन्म हमार सुफल भा आजू ॥
नाथ पवनसुत कीन्हि जो करनी । सहसहुँ मुख न जाइ सो बरनी ॥
पवनतनय के चरित सुहाए । जामवंत रघुपतिहि सुनाए ॥
सुनत कृपानिधि मन अति भाए । पुनि हनुमान हरषि हियँ लाए ॥
कहहु तात केहि भाँति जानकी । रहति करति रच्छा स्वप्रान की ॥
॥ दोहा ३० ॥
नाम पाहरू दिवस निसि ध्यान तुम्हार कपाट ।
लोचन निज पद जंत्रित जाहिं प्रान केहिं बाट ॥ ३० ॥
॥ चौपाई ॥
चलत मोहि चूड़ामनि दीन्हीं । रघुपति हृदयँ लाइ सोइ लीन्ही ॥
नाथ जुगल लोचन भरि बारी । बचन कहे कछु जनककुमारी ॥
अनुज समेत गहेहु प्रभु चरना । दीन बंधु प्रनतारति हरना ॥
मन क्रम बचन चरन अनुरागी । केहिं अपराध नाथ हौं त्यागी ॥
अवगुन एक मोर मैं माना । बिछुरत प्रान न कीन्ह पयाना ॥
नाथ सो नयनन्हि को अपराधा । निसरत प्रान करहिं हठि बाधा ॥
बिरह अगिनि तनु तूल समीरा । स्वास जरइ छन माहिं सरीरा ॥
नयन स्रवहिं जलु निज हित लागी । जरैं न पाव देह बिरहागी ॥
सीता कै अति बिपति बिसाला । बिनहिं कहें भलि दीनदयाला ॥
॥ दोहा ३१ ॥
निमिष निमिष करुनानिधि जाहिं कलप सम बीति ।
बेगि चलिअ प्रभु आनिअ भुज बल खल दल जीति ॥ ३१ ॥
॥ चौपाई ॥
सुनि सीता दुख प्रभु सुख अयना । भरि आए जल राजिव नयना ॥
बचन कायँ मन मम गति जाही । सपनेहुँ बूझिअ बिपति कि ताही ॥
कह हनुमंत बिपति प्रभु सोई । जब तव सुमिरन भजन न होई ॥
केतिक बात प्रभु जातुधान की । रिपुहि जीति आनिबी जानकी ॥
सुनु कपि तोहि समान उपकारी । नहिं कोउ सुर नर मुनि तनुधारी ॥
प्रति उपकार करौं का तोरा । सनमुख होइ न सकत मन मोरा ॥
सुनु सुत तोहि उरिन मैं नाहीं । देखेउँ करि बिचार मन माहीं ॥
पुनि पुनि कपिहि चितव सुरत्राता । लोचन नीर पुलक अति गाता ॥
॥ दोहा ३२ ॥
सुनि प्रभु बचन बिलोकि मुख गात हरषि हनुमंत ।
चरन परेउ प्रेमाकुल त्राहि त्राहि भगवंत ॥ ३२ ॥
॥ चौपाई ॥
बार बार प्रभु चहइ उठावा । प्रेम मगन तेहि उठब न भावा ॥
प्रभु कर पंकज कपि कें सीसा । सुमिरि सो दसा मगन गौरीसा ॥
सावधान मन करि पुनि संकर । लागे कहन कथा अति सुंदर ॥
कपि उठाई प्रभु हृदयँ लगावा । कर गहि परम निकट बैठावा ॥
कहु कपि रावन पालित लंका । केहि बिधि दहेउ दुर्ग अति बंका ॥
प्रभु प्रसन्न जाना हनुमाना । बोला बचन बिगत अभिमाना ॥
साखामग कै बड़ि मनुसाई । साखा तें साखा पर जाई ॥
नाघि सिंधु हाटकपुर जारा । निसिचर गन बधि बिपिन उजारा ॥
सो सब तव प्रताप रघुराई । नाथ न कछू मोरि प्रभुताई ॥
॥ दोहा ३३ ॥
ता कहुँ प्रभु कछु अगम नहिं जा पर तुम्ह अनुकूल ।
तव प्रभावँ बड़वानलहि जारि सकइ खलु तूल ॥ ३३ ॥
॥ चौपाई ॥
नाथ भगति अति सुखदायनी । देहु कृपा करि अनपायनी ॥
सुनि प्रभु परम सरल कपि बानी । एवमस्तु तब कहेउ भवानी ॥
उमा राम सुभाउ जेहिं जाना । ताहि भजनु तजि भाव न आना ॥
यह संबाद जासु उर आवा । रघुपति चरन भगति सोइ पावा ॥
सुनि प्रभु बचन कहहिं कपि बृंदा । जय जय जय कृपाल सुखकंदा ॥
तब रघुपति कपिपतिहि बोलावा । कहा चलैं कर करहु बनावा ॥
अब बिलंबु केह कारन कीजे । तुरंत कपिन्ह कहँ आयसु दीजे ॥
कौतुक देखि सुमन बहु बरषी । नभ तें भवन चले सुर हरषी ॥
श्री रामजी का वानरों की सेना के साथ चलकर समुद्र तट पर पहुँचना – दोहा ३४–३५
॥ दोहा ३४ ॥
कपिपति बेगि बोलाए आए जूथप जूथ ।
नाना बरन अतुल बल बानर भालु बरूथ ॥ ३४ ॥
॥ चौपाई ॥
प्रभु पद पंकज नावहिं सीसा । गर्जहिं भालु महाबल कीसा ॥
देखी राम सकल कपि सेना । चितइ कृपा करि राजिव नैना ॥
राम कृपा बल पाइ कपिंदा । भए पच्छजुत मनहुँ गिरिंदा ॥
हरषि राम तब कीन्ह पयाना । सगुन भए सुंदर सुभ नाना ॥
जासु सकल मंगलमय कीती । तासु पयान सगुन यह नीती ॥
प्रभु पयान जाना बैदेहीं । फरकि बाम अँग जनु कहि देहीं ॥
जोइ जोइ सगुन जानकिहि होई । असगुन भयउ रावनहिं सोई ॥
चला कटकु को बरनैं पारा । गर्जहिं बानर भालु अपारा ॥
नख आयुध गिरि पादपधारी । चले गगन महि इच्छाचारी ॥
केहरिनाद भालु कपि करहीं । डगमगाहिं दिग्गज चिक्करहीं ॥
॥ छंद ॥
चिक्करहिं दिग्गज डोल महि गिरि लोल सागर खरभरे ।
मन हरष सभ गंधर्ब सुर मुनि नाग किंनर दुख टरे ॥
कटकटहिं मर्कट बिकट भट बहु कोटि कोटिन्ह धावहीं ।
जय राम प्रबल प्रताप कोसलनाथ गुन गन गावहीं ॥
सहि सक न भार उदार अहिपति बार बारहिं मोहई ।
गह दसन पुनि पुनि कमठ पृष्ठ कठोर सो किमि सोहई ॥
रघुबीर रुचिर प्रयान प्रस्थिति जानि परम सुहावनी ।
जनु कमठ खर्पर सर्पराज सो लिखत अबिचल पावनी ॥
॥ दोहा ३५ ॥
एहि बिधि जाइ कृपानिधि उतरे सागर तीर ।
जहँ तहँ लागे खान फल भालु बिपुल कपि बीर ॥ ३५ ॥
मंदोदरी-रावण संवाद – दोहा ३६
॥ चौपाई ॥
उहाँ निसाचर रहहिं ससंका । जब तें जारि गयउ कपि लंका ॥
निज निज गृहँ सब करहिं बिचारा । नहिं निसिचर कुल केर उबारा ।
जासु दूत बल बरनि न जाई । तेहि आएँ पुर कवन भलाई ॥
दूतिन्ह सन सुनि पुरजन बानी । मंदोदरी अधिक अकुलानी ॥
रहसि जोरि कर पति पग लागी । बोली बचन नीति रस पागी ॥
कंत करष हरि सन परिहरहू । मोर कहा अति हित हियँ धरहू ॥
समुझत जासु दूत कइ करनी । स्रवहिं गर्भ रजनीचर घरनी ॥
तासु नारि निज सचिव बोलाई । पठवहु कंत जो चहहु भलाई ॥
तव कुल कमल बिपिन दुखदाई । सीता सीत निसा सम आई ॥
सुनहु नाथ सीता बिनु दीन्हें । हित न तुम्हार संभु अज कीन्हें ॥
॥ दोहा ३६ ॥
राम बान अहि गन सरिस निकर निसाचर भेक ।
जब लगि ग्रसत न तब लगि जतनु करहु तजि टेक ॥ ३६ ॥
॥ चौपाई ॥
श्रवन सुनी सठ ता करि बानी । बिहसा जगत बिदित अभिमानी ॥
सभय सुभाउ नारि कर साचा । मंगल महुँ भय मन अति काचा ॥
जौं आवइ मर्कट कटकाई । जिअहिं बिचारे निसिचर खाई ॥
कंपहिं लोकप जाकीं त्रासा । तासु नारि सभीत बड़ि हासा ॥
अस कहि बिहसि ताहि उर लाई । चलेउ सभाँ ममता अधिकाई ॥
मंदोदरी हृदयँ कर चिंता । भयउ कंत पर बिधि बिपरीता ॥
बैठेउ सभाँ खबरि असि पाई । सिंधु पार सेना सब आई ॥
बूझेसि सचिव उचित मत कहहू । ते सब हँसे मष्ट करि रहहू ॥
जितेहु सुरासुर तब श्रम नाहीं । नर बानर केहि लेखे माहीं ॥
रावण को विभीषण का समझाना और विभीषण का अपमान – दोहा ३७–४०
॥ दोहा ३७ ॥
सचिव बैद गुर तीनि जौं प्रिय बोलहिं भय आस
राज धर्म तन तीनि कर होइ बेगिहीं नास ॥ ३७ ॥
॥ चौपाई ॥
सोइ रावन कहुँ बनी सहाई । अस्तुति करहिं सुनाइ सुनाई ॥
अवसर जानि बिभीषनु आवा । भ्राता चरन सीसु तेहिं नावा ॥
पुनि सिरु नाइ बैठ निज आसन । बोला बचन पाइ अनुसासन ॥
जौ कृपाल पूँछिहु मोहि बाता । मति अनुरूप कहउँ हित ताता ॥
जो आपन चाहै कल्याना । सुजसु सुमति सुभ गति सुख नाना ॥
सो परनारि लिलार गोसाईं । तजउ चउथि के चंद कि नाईं ॥
चौदह भुवन एक पति होई । भूत द्रोह तिष्टइ नहिं सोई ॥
गुन सागर नागर नर जोऊ । अलप लोभ भल कहइ न कोऊ ॥
॥ दोहा ३८ ॥
काम क्रोध मद लोभ सब नाथ नरक के पंथ ।
सब परिहरि रघुबीरहि भजहु भजहिं जेहि संत ॥ ३८ ॥
॥ चौपाई ॥
तात राम नहिं नर भूपाला । भुवनेस्वर कालहु कर काला ॥
ब्रह्म अनामय अज भगवंता । ब्यापक अजित अनादि अनंता ॥
गो द्विज धेनु देव हितकारी । कृपा सिंधु मानुष तनुधारी ॥
जन रंजन भंजन खल ब्राता । बेद धर्म रच्छक सुनु भ्राता ॥
ताहि बयरु तजि नाइअ माथा । प्रनतारति भंजन रघुनाथा ॥
देहु नाथ प्रभु कहुँ बैदेही । भजहु राम बिनु हेतु सनेही ॥
सरन गएँ प्रभु ताहु न त्यागा । बिस्व द्रोह कृत अघ जेहि लागा ॥
जासु नाम त्रय ताप नसावन ।सोइ प्रभु प्रगट समुझु जियँ रावन ॥
॥ दोहा ३९ ॥
बार बार पद लागउँ बिनय करउँ दससीस ।
परिहरि मान मोह मद भजहु कोसलाधीस ॥ ३९ ॥
मुनि पुलस्ति निज सिष्य सन कहि पठई यह बात ।
तुरत सो मैं प्रभु सन कही पाइ सुअवसरु तात ॥
॥ चौपाई ॥
माल्यवंत अति सचिव सयाना । तासु बचन सुनि अति सुख माना ॥
तात अनुज तव नीति बिभूषन । सो उर धरहु जो कहत बिभीषन ॥
रिपु उतकरष कहत सठ दोऊ । दूरि न करहु इहाँ हइ कोऊ ॥
माल्यवंत गह गयउ बहोरी । कहइ बिभीषनु पुनि कर जोरी ॥
सुमति कुमति सब कें उर रहहीं । नाथ पुरान निगम अस कहहीं ॥
जहाँ सुमति तहँ संपति नाना । जहाँ कुमति तहँ बिपति निदाना ॥
तव उर कुमति बसी बिपरीता । हित अनहित मानहु रिपु प्रीता ॥
कालराति निसिचर कुल केरी । तेहि सीता पर प्रीति घनेरी ॥
॥ दोहा ४० ॥
तात चरन गहि मागउँ राखहु मोर दुलार ।
सीता देहु राम कहुँ अहित न होइ तुम्हारा ॥ ४० ॥
॥ चौपाई ॥
बुध पुरान श्रुति संमत बानी । कही बिभीषन नीति बखानी ॥
सुनत दसानन उठा रिसाई । खल तोहिं निकट मृत्यु अब आई ॥
जिअसि सदा सठ मोर जिआवा । रिपु कर पच्छ मूढ़ तोहि भावा ॥
कहसि न खल अस को जग माहीं । भुज बल जाहि जिता मैं नाहीं ॥
मम पुर बसि तपसिन्ह पर प्रीती । सठ मिलु जाइ तिन्हहि कहु नीती ॥
अस कहि कीन्हेसि चरन प्रहारा । अनुज गहे पद बारहिं बारा ॥
उमा संत कइ इहइ बड़ाई । मंद करत जो करइ भलाई ॥
तुम्ह पितु सरिस भलेहिं मोहि मारा । रामु भजें हित नाथ तुम्हारा ॥
सचिव संग लै नभ पथ गयऊ । सबहि सुनाइ कहत अस भयऊ ॥
विभीषण का भगवान् श्री रामजी की शरण के लिए प्रस्थान और शरण प्राप्ति – दोहा ४१–४९
॥ दोहा ४१ ॥
रामु सत्यसंकल्प प्रभु सभा कालबस तोरि ।
मैं रघुबीर सरन अब जाउँ देहु जनि खोरि ॥ ४१ ॥
चौपाई :
अस कहि चला बिभीषनु जबहीं । आयू हीन भए सब तबहीं ॥
साधु अवग्या तुरत भवानी । कर कल्यान अखिल कै हानी ॥
रावन जबहिं बिभीषन त्यागा । भयउ बिभव बिनु तबहिं अभागा ॥
चलेउ हरषि रघुनायक पाहीं । करत मनोरथ बहु मन माहीं ॥
देखिहउँ जाइ चरन जलजाता । अरुन मृदुल सेवक सुखदाता ॥
जे पद परसि तरी रिषनारी । दंडक कानन पावनकारी ॥
जे पद जनकसुताँ उर लाए । कपट कुरंग संग धर धाए ॥
हर उर सर सरोज पद जेई । अहोभाग्य मैं देखिहउँ तेई ॥
॥ दोहा ४२ ॥
जिन्ह पायन्ह के पादुकन्हि भरतु रहे मन लाइ ।
ते पद आजु बिलोकिहउँ इन्ह नयनन्हि अब जाइ ॥ ४२ ॥
॥ चौपाई ॥
ऐहि बिधि करत सप्रेम बिचारा । आयउ सपदि सिंदु एहिं पारा ॥
कपिन्ह बिभीषनु आवत देखा । जाना कोउ रिपु दूत बिसेषा ॥
ताहि राखि कपीस पहिं आए । समाचार सब ताहि सुनाए ॥
कह सुग्रीव सुनहु रघुराई । आवा मिलन दसानन भाई ॥
कह प्रभु सखा बूझिए काहा । कहइ कपीस सुनहु नरनाहा ॥
जानि न जाइ निसाचर माया । कामरूप केहि कारन आया ॥
भेद हमार लेन सठ आवा । राखिअ बाँधि मोहि अस भावा ॥
सखा नीति तुम्ह नीकि बिचारी । मम पन सरनागत भयहारी ॥
सुनि प्रभु बचन हरष हनुमाना । सरनागत बच्छल भगवाना ॥
॥ दोहा ४३ ॥
सरनागत कहुँ जे तजहिं निज अनहित अनुमानि ।
ते नर पावँर पापमय तिन्हहि बिलोकत हानि ॥ ४३ ॥
॥ चौपाई ॥
कोटि बिप्र बध लागहिं जाहू । आएँ सरन तजउँ नहिं ताहू ॥
सनमुख होइ जीव मोहि जबहीं । जन्म कोटि अघ नासहिं तबहीं ॥
पापवंत कर सहज सुभाऊ । भजनु मोर तेहि भाव न काऊ ॥
जौं पै दुष्ट हृदय सोइ होई । मोरें सनमुख आव कि सोई ॥
निर्मल मन जन सो मोहि पावा । मोहि कपट छल छिद्र न भावा ॥
भेद लेन पठवा दससीसा । तबहुँ न कछु भय हानि कपीसा ॥
जग महुँ सखा निसाचर जेते । लछिमनु हनइ निमिष महुँ तेते ॥
जौं सभीत आवा सरनाईं । रखिहउँ ताहि प्रान की नाईं ॥
॥ दोहा ४४ ॥
उभय भाँति तेहि आनहु हँसि कह कृपानिकेत ।
जय कृपाल कहि कपि चले अंगद हनू समेत ॥ ४४ ॥
॥ चौपाई ॥
सादर तेहि आगें करि बानर । चले जहाँ रघुपति करुनाकर ॥
दूरिहि ते देखे द्वौ भ्राता । नयनानंद दान के दाता ॥
बहुरि राम छबिधाम बिलोकी । रहेउ ठटुकि एकटक पल रोकी ॥
भुज प्रलंब कंजारुन लोचन । स्यामल गात प्रनत भय मोचन ॥
सघ कंध आयत उर सोहा । आनन अमित मदन मन मोहा ॥
नयन नीर पुलकित अति गाता । मन धरि धीर कही मृदु बाता ॥
नाथ दसानन कर मैं भ्राता । निसिचर बंस जनम सुरत्राता ॥
सहज पापप्रिय तामस देहा । जथा उलूकहि तम पर नेहा ॥
॥ दोहा ४५ ॥
श्रवन सुजसु सुनि आयउँ प्रभु भंजन भव भीर ।
त्राहि त्राहि आरति हरन सरन सुखद रघुबीर ॥ ४५ ॥
॥ चौपाई ॥
अस कहि करत दंडवत देखा । तुरत उठे प्रभु हरष बिसेषा ॥
दीन बचन सुनि प्रभु मन भावा । भुज बिसाल गहि हृदयँ लगावा ॥
अनुज सहित मिलि ढिग बैठारी । बोले बचन भगत भय हारी ॥
कहु लंकेस सहित परिवारा । कुसल कुठाहर बास तुम्हारा ॥
खल मंडली बसहु दिनु राती । सखा धरम निबहइ केहि भाँती ॥
मैं जानउँ तुम्हारि सब रीती । अति नय निपुन न भाव अनीती ॥
बरु भल बास नरक कर ताता । दुष्ट संग जनि देइ बिधाता ॥
अब पद देखि कुसल रघुराया । जौं तुम्ह कीन्हि जानि जन दाया ॥
॥ दोहा ४६ ॥
तब लगि कुसल न जीव कहुँ सपनेहुँ मन बिश्राम ।
जब लगि भजत न राम कहुँ सोक धाम तजि काम ॥ ४६ ॥
॥ चौपाई ॥
तब लगि हृदयँ बसत खल नाना । लोभ मोह मच्छर मद माना ॥
जब लगि उर न बसत रघुनाथा । धरें चाप सायक कटि भाथा ॥
ममता तरुन तमी अँधिआरी । राग द्वेष उलूक सुखकारी ॥
तब लगि बसति जीव मन माहीं । जब लगि प्रभु प्रताप रबि नाहीं ॥
अब मैं कुसल मिटे भय भारे । देखि राम पद कमल तुम्हारे ॥
तुम्ह कृपाल जा पर अनुकूला । ताहि न ब्याप त्रिबिध भव सूला ॥
मैं निसिचर अति अधम सुभाऊ । सुभ आचरनु कीन्ह नहिं काऊ ॥
जासु रूप मुनि ध्यान न आवा । तेहिं प्रभु हरषि हृदयँ मोहि लावा ॥
॥ दोहा ४७ ॥
अहोभाग्य मम अमित अति राम कृपा सुख पुंज ।
देखेउँ नयन बिरंचि सिव सेब्य जुगल पद कंज ॥ ४७ ॥
॥ चौपाई ॥
सुनहु सखा निज कहउँ सुभाऊ । जान भुसुंडि संभु गिरिजाऊ ॥
जौं नर होइ चराचर द्रोही । आवै सभय सरन तकि मोही ॥
तजि मद मोह कपट छल नाना । करउँ सद्य तेहि साधु समाना ॥
जननी जनक बंधु सुत दारा । तनु धनु भवन सुहृद परिवारा ॥
सब कै ममता ताग बटोरी । मम पद मनहि बाँध बरि डोरी ॥
समदरसी इच्छा कछु नाहीं । हरष सोक भय नहिं मन माहीं ॥
अस सज्जन मम उर बस कैसें । लोभी हृदयँ बसइ धनु जैसें ॥
तुम्ह सारिखे संत प्रिय मोरें । धरउँ देह नहिं आन निहोरें ॥
॥ दोहा ४८ ॥
सगुन उपासक परहित निरत नीति दृढ़ नेम ।
ते नर प्रान समान मम जिन्ह कें द्विज पद प्रेम ॥ ४८ ॥
॥ चौपाई ॥
सुनु लंकेस सकल गुन तोरें । तातें तुम्ह अतिसय प्रिय मोरें ॥ ।
राम बचन सुनि बानर जूथा । सकल कहहिं जय कृपा बरूथा ॥
सुनत बिभीषनु प्रभु कै बानी । नहिं अघात श्रवनामृत जानी ॥
पद अंबुज गहि बारहिं बारा । हृदयँ समात न प्रेमु अपारा ॥
सुनहु देव सचराचर स्वामी । प्रनतपाल उर अंतरजामी ॥
उर कछु प्रथम बासना रही । प्रभु पद प्रीति सरित सो बही ॥
अब कृपाल निज भगति पावनी । देहु सदा सिव मन भावनी ॥
एवमस्तु कहि प्रभु रनधीरा । मागा तुरत सिंधु कर नीरा ॥
जदपि सखा तव इच्छा नहीं । मोर दरसु अमोघ जग माहीं ॥
अस कहि राम तिलक तेहि सारा । सुमन बृष्टि नभ भई अपारा ॥
॥ दोहा ४९ ॥
रावन क्रोध अनल निज स्वास समीर प्रचंड ।
जरत बिभीषनु राखेउ दीन्हेउ राजु अखंड ॥ ४९ ॥
जो संपति सिव रावनहि दीन्हि दिएँ दस माथ ।
सोइ संपदा बिभीषनहि सकुचि दीन्हि रघुनाथ ॥
॥ चौपाई ॥
अस प्रभु छाड़ि भजहिं जे आना । ते नर पसु बिनु पूँछ बिषाना ॥
निज जन जानि ताहि अपनावा । प्रभु सुभाव कपि कुल मन भावा ॥
पुनि सर्बग्य सर्ब उर बासी । सर्बरूप सब रहित उदासी ॥
बोले बचन नीति प्रतिपालक । कारन मनुज दनुज कुल घालक ॥
सुनु कपीस लंकापति बीरा । केहि बिधि तरिअ जलधि गंभीरा ॥
संकुल मकर उरग झष जाती । अति अगाध दुस्तर सब भाँति ॥
कह लंकेस सुनहु रघुनायक । कोटि सिंधु सोषक तव सायक ॥
जद्यपि तदपि नीति असि गाई । बिनय करिअ सागर सन जाई ॥
समुद्र पार करने के लिए विचार, रावणदूत शुक का आना और लक्ष्मणजी के पत्र को लेकर लौटना – दोहा ५०–५२
॥ दोहा ५० ॥
प्रभु तुम्हार कुलगुर जलधि कहिहि उपाय बिचारि ॥
बिनु प्रयास सागर तरिहि सकल भालु कपि धारि ॥ ५० ॥
॥ चौपाई ॥
सखा कही तुम्ह नीति उपाई । करिअ दैव जौं होइ सहाई ।
मंत्र न यह लछिमन मन भावा । राम बचन सुनि अति दुख पावा ॥
नाथ दैव कर कवन भरोसा । सोषिअ सिंधु करिअ मन रोसा ॥
कादर मन कहुँ एक अधारा । दैव दैव आलसी पुकारा ॥
सुनत बिहसि बोले रघुबीरा । ऐसेहिं करब धरहु मन धीरा ॥
अस कहि प्रभु अनुजहि समुझाई । सिंधु समीप गए रघुराई ॥
प्रथम प्रनाम कीन्ह सिरु नाई । बैठे पुनि तट दर्भ डसाई ॥
जबहिं बिभीषन प्रभु पहिं आए । पाछें रावन दूत पठाए ॥
॥ दोहा ५१ ॥
सकल चरित तिन्ह देखे धरें कपट कपि देह ।
प्रभु गुन हृदयँ सराहहिं सरनागत पर नेह ॥ ५१ ॥
॥ चौपाई ॥
प्रगट बखानहिं राम सुभाऊ । अति सप्रेम गा बिसरि दुराऊ ॥
रिपु के दूत कपिन्ह तब जाने । सकल बाँधि कपीस पहिं आने ॥
कह सुग्रीव सुनहु सब बानर । अंग भंग करि पठवहु निसिचर ॥
सुनि सुग्रीव बचन कपि धाए । बाँधि कटक चहु पास फिराए ॥
बहु प्रकार मारन कपि लागे । दीन पुकारत तदपि न त्यागे ॥
जो हमार हर नासा काना । तेहि कोसलाधीस कै आना ॥
सुनि लछिमन सब निकट बोलाए । दया लागि हँसि तुरत छोड़ाए ॥
रावन कर दीजहु यह पाती । लछिमन बचन बाचु कुलघाती ॥
॥ दोहा ५२ ॥
कहेहु मुखागर मूढ़ सन मम संदेसु उदार ।
सीता देइ मिलहु न त आवा कालु तुम्हार ॥ ५२ ॥
॥ चौपाई ॥
तुरत नाइ लछिमन पद माथा । चले दूत बरनत गुन गाथा ॥
कहत राम जसु लंकाँ आए । रावन चरन सीस तिन्ह नाए ॥
बिहसि दसानन पूँछी बाता । कहसि न सुक आपनि कुसलाता ॥
पुन कहु खबरि बिभीषन केरी । जाहि मृत्यु आई अति नेरी ॥
करत राज लंका सठ त्यागी । होइहि जव कर कीट अभागी ॥
पुनि कहु भालु कीस कटकाई । कठिन काल प्रेरित चलि आई ॥
जिन्ह के जीवन कर रखवारा । भयउ मृदुल चित सिंधु बिचारा ॥
कहु तपसिन्ह कै बात बहोरी । जिन्ह के हृदयँ त्रास अति मोरी ॥
दूत का रावण को समझाना और लक्ष्मणजी का पत्र देना – दोहा ५३–५६
॥ दोहा ५३ ॥
की भइ भेंट कि फिरि गए श्रवन सुजसु सुनि मोर ।
कहसि न रिपु दल तेज बल बहुत चकित चित तोर ॥ ५३ ॥
॥ चौपाई ॥
नाथ कृपा करि पूँछेहु जैसें । मानहु कहा क्रोध तजि तैसें ॥
मिला जाइ जब अनुज तुम्हारा । जातहिं राम तिलक तेहि सारा ॥
रावन दूत हमहि सुनि काना ।कपिन्ह बाँधि दीन्हें दुख नाना ॥
श्रवन नासिका काटैं लागे । राम सपथ दीन्हें हम त्यागे ॥
पूँछिहु नाथ राम कटकाई । बदन कोटि सत बरनि न जाई ॥
नाना बरन भालु कपि धारी । बिकटानन बिसाल भयकारी ॥
जेहिं पुर दहेउ हतेउ सुत तोरा । सकल कपिन्ह महँ तेहि बलु थोरा ॥
अमित नाम भट कठिन कराला । अमित नाग बल बिपुल बिसाला ॥
॥ दोहा ५४ ॥
द्विबिद मयंद नील नल अंगद गद बिकटासि ।
दधिमुख केहरि निसठ सठ जामवंत बलरासि ॥ ५४ ॥
॥ चौपाई ॥
ए कपि सब सुग्रीव समाना । इन्ह सम कोटिन्ह गनइ को नाना ॥
राम कृपाँ अतुलित बल तिन्हहीं । तृन समान त्रैलोकहि गनहीं ॥
अस मैं सुना श्रवन दसकंधर । पदुम अठारह जूथप बंदर ॥
नाथ कटक महँ सो कपि नाहीं । जो न तुम्हहि जीतै रन माहीं ॥
परम क्रोध मीजहिं सब हाथा । आयसु पै न देहिं रघुनाथा ॥
सोषहिं सिंधु सहित झष ब्याला । पूरहिं न त भरि कुधर बिसाला ॥
मर्दि गर्द मिलवहिं दससीसा । ऐसेइ बचन कहहिं सब कीसा ॥
गर्जहिं तर्जहिं सहज असंका । मानहुँ ग्रसन चहत हहिं लंका ॥
॥ दोहा ५५ ॥
सहज सूर कपि भालु सब पुनि सिर पर प्रभु राम ।
रावन काल कोटि कहुँ जीति सकहिं संग्राम ॥ ५५ ॥
॥ चौपाई ॥
राम तेज बल बुधि बिपुलाई । सेष सहस सत सकहिं न गाई ॥
सक सर एक सोषि सत सागर । तव भ्रातहि पूँछेउ नय नागर ॥
तासु बचन सुनि सागर पाहीं । मागत पंथ कृपा मन माहीं ॥
सुनत बचन बिहसा दससीसा । जौं असि मति सहाय कृत कीसा ॥
सहज भीरु कर बचन दृढ़ाई । सागर सन ठानी मचलाई ॥
मूढ़ मृषा का करसि बड़ाई । रिपु बल बुद्धि थाह मैं पाई ॥
सचिव सभीत बिभीषन जाकें । बिजय बिभूति कहाँ जग ताकें ॥
सुनि खल बचन दूत रिस बाढ़ी । समय बिचारि पत्रिका काढ़ी ॥
रामानुज दीन्हीं यह पाती । नाथ बचाइ जुड़ावहु छाती ॥
बिहसि बाम कर लीन्हीं रावन । सचिव बोलि सठ लाग बचावन ॥
॥ दोहा ५६ ॥
बातन्ह मनहि रिझाइ सठ जनि घालसि कुल खीस ।
राम बिरोध न उबरसि सरन बिष्नु अज ईस ॥ ५६ ॥
की तजि मान अनुज इव प्रभु पद पंकज भृंग ।
होहि कि राम सरानल खल कुल सहित पतंग ॥
॥ चौपाई ॥
सुनत सभय मन मुख मुसुकाई । कहत दसानन सबहि सुनाई ॥
भूमि परा कर गहत अकासा । लघु तापस कर बाग बिलासा ॥
कह सुक नाथ सत्य सब बानी । समुझहु छाड़ि प्रकृति अभिमानी ॥
सुनहु बचन मम परिहरि क्रोधा । नाथ राम सन तजहु बिरोधा ॥
अति कोमल रघुबीर सुभाऊ । जद्यपि अखिल लोक कर राऊ ॥
मिलत कृपा तुम्ह पर प्रभु करिही । उर अपराध न एकउ धरिही ॥
जनकसुता रघुनाथहि दीजे । एतना कहा मोर प्रभु कीजे ॥
जब तेहिं कहा देन बैदेही । चरन प्रहार कीन्ह सठ तेही ॥
नाइ चरन सिरु चला सो तहाँ । कृपासिंधु रघुनायक जहाँ ॥
करि प्रनामु निज कथा सुनाई । राम कृपाँ आपनि गति पाई ॥
रिषि अगस्ति कीं साप भवानी । राछस भयउ रहा मुनि ग्यानी ॥
बंदि राम पद बारहिं बारा । मुनि निज आश्रम कहुँ पगु धारा ॥
समुद्र पर श्री रामजी का क्रोध और समुद्र की विनती, श्री राम गुणगान की महिमा – दोहा ५७–६०
॥ दोहा ५७ ॥
बिनय न मानत जलधि जड़ गए तीनि दिन बीति ।
बोले राम सकोप तब भय बिनु होइ न प्रीति ॥ ५७ ॥
॥ चौपाई ॥
लछिमन बान सरासन आनू । सोषौं बारिधि बिसिख कृसानु ॥
सठ सन बिनय कुटिल सन प्रीति । सहज कृपन सन सुंदर नीति ॥
ममता रत सन ग्यान कहानी । अति लोभी सन बिरति बखानी ॥
क्रोधिहि सम कामिहि हरि कथा । ऊसर बीज बएँ फल जथा ॥
अस कहि रघुपति चाप चढ़ावा । यह मत लछिमन के मन भावा ॥
संधानेउ प्रभु बिसिख कराला । उठी उदधि उर अंतर ज्वाला ॥
मकर उरग झष गन अकुलाने । जरत जंतु जलनिधि जब जाने ॥
कनक थार भरि मनि गन नाना । बिप्र रूप आयउ तजि माना ॥
॥ दोहा ५८ ॥
काटेहिं पइ कदरी फरइ कोटि जतन कोउ सींच ।
बिनय न मान खगेस सुनु डाटेहिं पइ नव नीच ॥ ५८ ॥
॥ चौपाई ॥
सभय सिंधु गहि पद प्रभु केरे । छमहु नाथ सब अवगुन मेरे ॥
गगन समीर अनल जल धरनी ।इन्ह कइ नाथ सहज जड़ करनी ॥
तव प्रेरित मायाँ उपजाए । सृष्टि हेतु सब ग्रंथनि गाए ॥
प्रभु आयसु जेहि कहँ जस अहई ।सो तेहि भाँति रहें सुख लहई ॥
प्रभु भल कीन्ह मोहि सिख दीन्हीं । मरजादा पुनि तुम्हरी कीन्हीं ॥
ढोल गवाँर सूद्र पसु नारी ।सकल ताड़ना के अधिकारी ॥
प्रभु प्रताप मैं जाब सुखाई । उतरिहि कटकु न मोरि बड़ाई ॥
प्रभु अग्या अपेल श्रुति गाई ।करौं सो बेगि जो तुम्हहि सोहाई ॥
॥ दोहा ५९ ॥
सुनत बिनीत बचन अति कह कृपाल मुसुकाइ ।
जेहि बिधि उतरै कपि कटकु तात सो कहहु उपाइ ॥ ५९ ॥
॥ चौपाई ॥
नाथ नील नल कपि द्वौ भाई । लरिकाईं रिषि आसिष पाई ॥
तिन्ह कें परस किएँ गिरि भारे । तरिहहिं जलधि प्रताप तुम्हारे ॥
मैं पुनि उर धरि प्रभु प्रभुताई । करिहउँ बल अनुमान सहाई ॥
एहि बिधि नाथ पयोधि बँधाइअ । जेहिं यह सुजसु लोक तिहुँ गाइअ ॥
एहि सर मम उत्तर तट बासी । हतहु नाथ खल नर अघ रासी ॥
सुनि कृपाल सागर मन पीरा । तुरतहिं हरी राम रनधीरा ॥
देखि राम बल पौरुष भारी । हरषि पयोनिधि भयउ सुखारी ॥
सकल चरित कहि प्रभुहि सुनावा । चरन बंदि पाथोधि सिधावा ॥
॥ छंद ॥
निज भवन गवनेउ सिंधु श्रीरघुपतिहि यह मत भायऊ ।
यह चरित कलि मल हर जथामति दास तुलसी गायऊ ॥
सुख भवन संसय समन दवन बिषाद रघुपति गुन गना ।
तजि सकल आस भरोस गावहि सुनहि संतत सठ मना ॥
॥ दोहा ६० ॥
सकल सुमंगल दायक रघुनायक गुन गान ।
सादर सुनहिं ते तरहिं भव सिंधु बिना जलजान ॥ ६० ॥
॥ Shrigneshay Namah ॥
॥ Om Shriprmatmne Namah ॥
Pranvaun Pavnkumar Khal Ban Pavak Gyanghan.
Jasu Hriday Agar Bashin Ram Sar Chap Dhar ॥
Kishkindhakand
॥ Doha 29 ॥
Bali Bandhat Prabhu Badheu So Tanu Barani N Jai
Ubhay Dhari Mahan Dinhi Sat Pradachchhin Dhai ॥ 29 ॥
॥ Chaupai ॥
Angad Kahi Jaun Main Para Jiyan Sansay Kachhu Phirati Bara ॥
Jamavant Kah Tumh Sab Layak Pathia Kimi Sab Hi Kar Nayak ॥
Kahi Richhapati Sunu Hanumana Ka Chup Sadhi Rahehu Balavana ॥
Pavan Tanay Bal Pavan Samana Budhi Bibek Bigyan Nidhana ॥
Kavan So Kaj Kathin Jag Mahin Jo Nahin Hoi Tat Tumh Pahin ॥
Ram Kaj Lagi Tab Avatara Sunatahin Bhayu Parvatakara ॥
Kanak Baran Tan Tej Biraja Manahu Apar Girinh Kar Raja ॥
Sinhanad Kari Barahin Bara Lilahin Nashaun Jalanidhi Khara ॥
Sahit Sahay Ravanahi Mari Anaun Ihan Trikot Upari ॥
Jamavant Main Ponchhaun Tohi Uchit Sikhavanu Dijahu Mohi ॥
Etana Karahu Tat Tumh Jai Sitahi Dekhi Kahahu Sudhi Ai ॥
Tab Nij Bhuj Bal Rajiv Naina Kautuk Lagi Sang Kapi Sena ॥
॥ Chhand ॥
Kapi Sen Sang Sanghari Nisichar Ramu Sitahi Anihain
Trailok Pavan Sujasu Sur Muni Naradadi Bakhanihain ॥
Jo Sunat Gavat Kahat SamujhatParam Pad Nar Pavi
Raghubir Pad Pathoj MadhukarDas Tulasi Gavi ॥
॥ Doha 30 (K) ॥
Bhav Bheshaj Raghunath Jasu Sunahi Je Nar Aru Nari
Tinh Kar Sakal ManorathSiddh Karihi Trisirari ॥ 30 (K) ॥
॥ Soratha 30 (Kh) ॥
Nilotpal Tan Syam Kam Koti Sobha Adhik
Sunia Tasu Gun GramJasu Nam Agh Khag Badhik ॥ 30 (Kh) ॥
॥ Shrigneshay Namah ॥
॥ Om Shriprmatmne Namah ॥
Shrijankivallabho Vijayate
Shriramcharitmanas
Panycham Sopan
Sundarkand
॥ Shlok ॥
Shantan Shashvatamaprameyamanaghan Nirvanashantipradan
Brahmashambhuphanindrasevyamanishan Vedantavedyan Vibhum
Ramakhyan Jagadishvaran Suragurun Mayamanushyan Harin
Vande’han Karunakaran Raghuvaran Bhopalachodamanim ॥
Nanya Spriha Raghupate Hridaye’smadiye
Satyan Vadami Ch Bhavanakhilantaratma
Bhaktin Prayachchh Raghupungav Nirbharan Me
Kamadidosharahitan Kuru Manasan Ch ॥
Atulitabaladhaman Hemashailabhadehan
Danujavanakrishanun Gyaninamagraganyam
Sakalagunanidhanan Vanaranamadhishan
Raghupatipriyabhaktan Vatajatan Namami ॥
Hanumanji Ka Lanka Ko Prasthan, Sursa Se Bhent, Chhaya Pakadane Vali Rakshasi Ka Vadh – Doha 1–2
॥ Chaupai ॥
Jamavant Ke Bachan Suhae Suni Hanumant Hriday Ati Bhae ॥
Tab Lagi Mohi Parikhehu Tumh BhaiSahi Dukh Kand Mol Phal Khai ॥
Jab Lagi Avaun Sitahi Dekhi Hoihi Kaju Mohi Harash Biseshi ॥
Yah Kahi Nai Sabanhi Kahun MathaChaleu Harashi Hiyan Dhari Raghunatha ॥
Sindhu Tir Ek Bhodhar Sundar Kautuk Kodi Chadheu Ta Opar ॥
Bar-Bar Raghubir SanbhariTarakeu Pavantanay Bal Bhari ॥
Jehin Giri Charan Dei Hanumanta Chaleu So Ga Patal Turanta ॥
Jimi Amogh Raghupati Kar BanaEhi Bhanti Chaleu Hanumana ॥
Jalanidhi Raghupati Dot BichariTain Mainak Hohi Shram Hari ॥
॥ Doha 1 ॥
Hanuman Tehi Parasa Kar Puni Kinh Pranam
Ram Kaju Kinhen Binu Mohi Kahan Bishram ॥ 1 ॥
॥ Chaupai ॥
Jat Pavansut Devanh Dekha Janain Kahun Bal Buddhi Bisesha ॥
Sursa Nam Ahinh Kai Mata Pathainhi Ai Kahi Tehin Bata ॥
Aju Suranh Mohi Dinh Ahara Sunat Bachan Kah Pavanakumara ॥
Ram Kaju Kari Phiri Main Avaun Sita Ki Sudhi Prabhuhi Sunavaun ॥
Tab Tav Badan Paithihaun Ai Saty Kahaun Mohi Jan De Mai ॥
Kavanehun Jatan Dei Nahin Jana Grasasi N Mohi Kaheu Hanumana ॥
Jojan Bhari Tehin Badanu Pasara Kapi Tanu Kinh Dugun Bistara ॥
Sorah Jojan Mukh Tehin Thayo Turat Pavansut Battis Bhayo ॥
Jas Jas Sursa Badanu Badhava Tasu Don Kapi Rop Dekhava ॥
Sat Jojan Tehin Anan Kinha Ati Laghu Rop Pavansut Linha ॥
Badan Paithi Puni Baher Ava Maga Bida Tahi Siru Nava ॥
Mohi Suranh Jehi Lagi Pathava Budhi Bal Maramu Tor Main Pava ॥
॥ Doha 2 ॥
Ram Kaju Sabu Karihahu Tumh Bal Buddhi Nidhan
Asish Dei Gi So Harashi Chaleu Hanuman ॥ 2 ॥
॥ Chaupai ॥
Nisichari Ek Sindhu Mahun Rahi Kari Maya Nabhu Ke Khag Gahi ॥
Jiv Jantu Je Gagan Udahin Jal Biloki Tinh Kai Parichhahin ॥
Gahi Chhahan Sak So N Udai Ehi Bidhi Sada Gaganachar Khai ॥
Soi Chhal Hanuman Kahan Kinha Tasu Kapatu Kapi Turatahin Chinha ॥
Tahi Mari Marutasut Bira Baridhi Par Gayu Matidhira ॥
Tahan Jai Dekhi Ban Sobha Gunjat Chancharik Madhu Lobha ॥
Nana Taru Phal Phol Suhae Khag Mrig Brind Dekhi Man Bhae ॥
Sail Bisal Dekhi Ek Agen Ta Par Dhai Chadheu Bhay Tyagen ॥
Uma N Kachhu Kapi Kai Adhikai Prabhu Pratap Jo Kalahi Khai ॥
Giri Par Chadhi Lanka Tehin Dekhi Kahi N Jai Ati Durg Biseshi ॥
Ati Utang Jalanidhi Chahun Pasa Kanak Kot Kar Param Prakasa ॥
Lanka Varnan, Lankini Vadh, Lanka Men Pravesh – Doha 3–4
॥ Chhand ॥
Kanak Koti Bichitr Mani Krit Sundarayatana Ghana
Chauhatt Hatt Subatt Bithin Charu Pur Bahu Bidhi Bana ॥
Gaj Baji Khachchar Nikar Padachar Rath Barothanhi Ko Ganai
Bahurop Nisichar Joth Atibal Sen Baranat Nahin Banai ॥
Ban Bag Upaban Batika Sar Kop Bapin Sohahin
Nar Nag Sur Gandharb Kanya Rop Muni Man Mohahin ॥
Kahun Mal Deh Bisal Sail Saman Atibal Garjahin
Nana Akharenh Bhirahin Bahubidhi Ek Ekanh Tarjahin ॥
Kari Jatan Bhat Kotinh Bikat Tan Nagar Chahun Disi Rachchhahin
Kahun Mahish Manush Dhenu Khar Aj Khal Nisachar Bhachchhahin ॥
Ehi Lagi Tulasidas Inh Ki Katha Kachhu Ek Hai Kahi
Raghubir Sar Tirath Sariranhi Tyagi Gati Paihahin Sahi ॥
॥ Doha 3 ॥
Pur Rakhavare Dekhi Bahu Kapi Man Kinh Bichar
Ati Laghu Rop Dharon Nisi Nagar Karaun Paisar ॥ 3 ॥
॥ Chaupai ॥
Masak Saman Rop Kapi Dhari Lankahi Chaleu Sumiri Narahari ॥
Nam Lankini Ek Nisichari So Kah Chalesi Mohi Nindari ॥
Janehi Nahin Maramu Sath Mora Mor Ahar Jahan Lagi Chora ॥
Muthika Ek Maha Kapi Hani Rudhir Bamat Dharanin Dhanamani ॥
Puni Sanbhari Uthi So Lanka Jori Pani Kar Binay Sasanka ॥
Jab Ravanahi Brahm Bar Dinha Chalat Biranch Kaha Mohi Chinha ॥
Bikal Hosi Tain Kapi Ken Mare Tab Janesu Nisichar Sanghare ॥
Tat Mor Ati Puny Bahota Dekheun Nayan Ram Kar Dota ॥
॥ Doha 4 ॥
Tat Svarg Apabarg Sukh Dharia Tula Ek Ang
Tol N Tahi Sakal Mili Jo Sukh Lav Satasang ॥ 4 ॥
॥ Chaupai ॥
Prabisi Nagar Kije Sab Kaja Hridayan Rakhi Kosalapur Raja ॥
Garal Sudha Ripu Karahin Mitai Gopad Sindhu Anal Sitalai ॥
Garud Sumeru Renu Sam Tahi Ram Kripa Kari Chitava Jahi ॥
Ati Laghu Rop Dhareu Hanumana Paitha Nagar Sumiri Bhagavana ॥
Mandir Mandir Prati Kari Sodha Dekhe Jahan Tahan Aganit Jodha ॥
Gayu Dasanan Mandir Mahin Ati Bichitr Kahi Jat So Nahin ॥
Sayan Kien Dekha Kapi Tehi Mandir Mahun N Dikhi Baidehi ॥
Bhavan Ek Puni Dikh Suhava Hari Mandir Tahan Bhinn Banava ॥
Hanuman-Vibhishan Sanvad – Doha 5–7
॥ Doha 5 ॥
Ramayudh Ankit Grih Sobha Barani N Jai
Nav Tulasika Brind Tahan Dekhi Harash Kapirai ॥ 5 ॥
॥ Chaupai ॥
Lanka Nisichar Nikar Nivasa Ihan Kahan Sajjan Kar Basa ॥
Man Mahun Tarak Karain Kapi Laga Tehin Samay Bibhishanu Jaga ॥
Ram Ram Tehin Sumiran Kinha Hridayan Harash Kapi Sajjan Chinha ॥
Ehi San Sathi Karihaun Pahichani Sadhu Te Hoi N Karaj Hani ॥
Bipr Rop Dhari Bachan Sunae Sunat Bibhishan Uthi Tahan Ae ॥
Kari Pranam Ponchhi Kusalai Bipr Kahahu Nij Katha Bujhai ॥
Ki Tumh Hari Dasanh Mahan Koi Moren Hriday Priti Ati Hoi ॥
Ki Tumh Ramu Din Anuragi Ayahu Mohi Karan Badabhagi ॥
॥ Doha 6 ॥
Tab Hanumant Kahi Sab Ram Katha Nij Nam
Sunat Jugal Tan Pulak Man Magan Sumiri Gun Gram ॥ 6 ॥
॥ Chaupai ॥
Sunahu Pavansut Rahani Hamari Jimi Dasananhi Mahun Jibh Bichari ॥
Tat Kabahun Mohi Jani Anatha Karihahin Kripa Bhanukul Natha ॥
Tamas Tanu Kachhu Sadhan Nahin Prit N Pad Saroj Man Mahin ॥
Ab Mohi Bha Bharos Hanumanta Binu Hari Kripa Milahin Nahin Santa ॥
Jaun Raghubir Anugrah Kinha Tau Tumh Mohi Darasu Hathi Dinha ॥
Sunahu Bibhishan Prabhu Kai Riti Karahin Sada Sevak Par Priti ॥
Kahahu Kavan Main Param Kulina Kapi Chanchal Sabahin Bidhi Hina ॥
Prat Lei Jo Nam Hamara Tehi Din Tahi N Milai Ahara ॥
॥ Doha 7 ॥
As Main Adham Sakha Sunu Moho Par Raghubir
Kinhin Kripa Sumiri Gun Bhare Bilochan Nir ॥ 7 ॥
॥ Chaupai ॥
Janatahon As Svami Bisari Phirahin Te Kahe N Hohin Dukhari ॥
Ehi Bidhi Kahat Ram Gun Grama Pava Anirbachy Bishrama ॥
Puni Sab Katha Bibhishan Kahi Jehi Bidhi Janakasuta Tahan Rahi ॥
Tab Hanumant Kaha Sunu Bhrata Dekhi Chahaun Janki Mata ॥
Juguti Bibhishan Sakal Sunai Chaleu Pavan Sut Bida Karai ॥
Kari Soi Rop Gayu Puni Tahavan Ban Asok Sita Rah Jahavan ॥
Dekhi Manahi Mahun Kinh Pranama Baithehin Biti Jat Nisi Jama ॥
Kris Tanu Sis Jata Ek Beni Japati Hridayan Raghupati Gun Shreni ॥
Hanumanji Ka Ashok Vatika Men Sita Ji Ko Dekar Duhkhi Hona Aur Ravan Ka Sita Ji Ko Bhay Dikhalana – Doha 8–10
॥ Doha 8 ॥
Nij Pad Nayan Dien Man Ram Pad Kamal Lin
Param Dukhi Bha Pavansut Dekhi Janki Din ॥ 8 ॥
॥ Chaupai ॥
Taru Pallav Mahan Raha Lukai Kari Bichar Karaun Ka Bhai ॥
Tehi Avasar Ravanu Tahan Ava Sang Nari Bahu Kien Banava ॥
Bahu Bidhi Khal Sitahi Samujhava Sam Dan Bhay Bhed Dekhava ॥
Kah Ravanu Sunu Sumukhi Sayani Mandodari Adi Sab Rani ॥
Tav Anucharin Karaun Pan Mora Ek Bar Biloku Mam Ora ॥
Trin Dhari Ot Kahati Baidehi Sumiri Avadhapati Param Sanehi ॥
Sunu Dasamukh Khadyot Prakasa Kabahun Ki Nalini Kari Bikasa ॥
As Man Samujhu Kahati Janki Khal Sudhi Nahin Raghubir Ban Ki ॥
Sath Sonen Hari Anehi Mohi Adham Nilajj Laj Nahin Tohi ॥
॥ Doha 9 ॥
Apuhi Suni Khadyot Sam Ramahi Bhanu Saman
Parush Bachan Suni Kadhi Asi Bola Ati Khisian ॥ 9 ॥
॥ Chaupai ॥
Sita Tain Mam Krit Apamana Katihaun Tav Sir Kathin Kripana ॥
Nahin T Sapadi Manu Mam Bani Sumukhi Hoti N T Jivan Hani ॥
Syam Saroj Dam Sam Sundar Prabhu Bhuj Kari Kar Sam Dasakandhar ॥
So Bhuj Kanth Ki Tav Asi Ghora Sunu Sath As Pravan Pan Mora ॥
Chandrahas Haru Mam Paritapan Raghupati Birah Anal Sanjatan ॥
Sital Nisit Bahasi Bar Dhara Kah Sita Haru Mam Dukh Bhara ॥
Sunat Bachan Puni Maran Dhava Mayatanayan Kahi Niti Bujhava ॥
Kahesi Sakal Nisicharinh Bolai Sitahi Bahu Bidhi Trasahu Jai ॥
Mas Divas Mahun Kaha N Mana Tau Main Marabi Kadhi Kripana ॥
॥ Doha 10 ॥
Bhavan Gayu Dasakandhar Ihan Pisachini Brind
Sitahi Tras Dekhavahin Dharahin Rop Bahu Mand ॥ 10 ॥
॥ Chaupai ॥
Trijata Nam Rachchhasi Eka Ram Charan Rati Nipun Bibeka ॥
Sabanhau Boli Sunaesi Sapana Sitahi Sei Karahu Hit Apana ॥
Sapanen Banar Lanka Jari Jatudhan Sena Sab Mari ॥
Khar Arodh Nagan Dasasisa Mundit Sir Khandit Bhuj Bisa ॥
Ehi Bidhi So Dachchhin Disi Jai Lanka Manahun Bibhishan Pai ॥
Nagar Phiri Raghubir Dohai Tab Prabhu Sita Boli Pathai ॥
Yah Sapana Main Kahaun Pukari Hoihi Saty Gaen Din Chari ॥
Tasu Bachan Suni Te Sab Darin Janakasuta Ke Charananhi Parin ॥
Shri Sita-Trijata Sanvad – Doha 11
॥ Doha 11 ॥
Jahan Tahan Gain Sakal Tab Sita Kar Man Soch
Mas Divas Biten Mohi Marihi Nisichar Poch ॥ 11 ॥
॥ Chaupai ॥
Trijata San Bolin Kar Jori Matu Bipati Sangini Tain Mori ॥
Tajaun Deh Karu Begi Upai Dusah Birahu Ab Nahin Sahi Jai ॥
Ani Kath Rachu Chita Banai Matu Anal Puni Dehi Lagai ॥
Saty Karahi Mam Priti Sayani Sunai Ko Shravan Sol Sam Bani ॥
Sunat Bachan Pad Gahi Samujhaesi Prabhu Pratap Bal Sujasu Sunaesi ॥
Nisi N Anal Mil Sunu Sukumari As Kahi So Nij Bhavan Sidhari ॥
Kah Sita Bidhi Bha Pratikola Milihi N Pavak Mitihi N Sola ॥
Dekhiat Pragat Gagan Angara Avani N Avat Eku Tara ॥
Pavakamay Sasi Sravat N Agi Manahun Mohi Jani Hatabhagi ॥
Sunahi Binay Mam Bitap Asoka Saty Nam Karu Haru Mam Soka ॥
Notan Kisalay Anal Samana Dehi Agini Jani Karahi Nidana ॥
Dekhi Param Birahakul Sita So Chhan Kapihi Kalap Sam Bita ॥
Shri Sita-Hanuman Sanvad – Doha 12–16
॥ Doha 12 ॥
Kapi Kari Hridayan Bichar Dinhi Mudrika Dari Tab
Janu Asok Angar Dinh Harashi Uthi Kar Gaheu ॥ 12 ॥
॥ Chaupai ॥
Tab Dekhi Mudrika Manohar Ram Nam Ankit Ati Sundar ॥
Chakit Chitav Mudari Pahichani Harash Bishad Hridayan Akulani ॥
Jiti Ko Saki Ajay Raghurai Maya Ten Asi Rachi Nahin Jai ॥
Sita Man Bichar Kar Nana Madhur Bachan Boleu Hanumana ॥
Ramachandr Gun Baranain Laga Sunatahin Sita Kar Dukh Bhaga ॥
Lagin Sunain Shravan Man Lai Adihu Ten Sab Katha Sunai ॥
Shravanamrit Jehin Katha Suhai Kahi So Pragat Hoti Kin Bhai ॥
Tab Hanumant Nikat Chali Gayo Phiri Baithin Man Bisamay Bhayo ॥
Ram Dot Main Matu Janki Saty Sapath Karunanidhan Ki ॥
Yah Mudrika Matu Main Ani Dinhi Ram Tumh Kahan Sahidani ॥
Nar Banarahi Sang Kahu Kaisen Kahi Katha Bhi Sangati Jaisen ॥
॥ Doha 13 ॥
Kapi Ke Bachan Saprem Suni Upaja Man Bisvas
Jana Man Kram Bachan Yah Kripasindhu Kar Das ॥ 13 ॥
॥ Chaupai ॥
Harijan Jani Priti Ati Gadhi Sajal Nayan Pulakavali Badhi ॥
Bodat Birah Jaladhi Hanumana Bhayahu Tat Mo Kahun Jalajana ॥
Ab Kahu Kusal Jaun Balihari Anuj Sahit Sukh Bhavan Kharari ॥
Komalachit Kripal Raghurai Kapi Kehi Hetu Dhari Nithurai ॥
Sahaj Bani Sevak Sukhadayak Kabahunk Surati Karat Raghunayak ॥
Kabahun Nayan Mam Sital Tata Hoihahin Nirakhi Syam Mridu Gata ॥
Bachanu N Av Nayan Bhare Bari Ahah Nath Haun Nipat Bisari ॥
Dekhi Param Birahakul Sita Bola Kapi Mridu Bachan Binita ॥
Matu Kusal Prabhu Anuj Sameta Tav Dukh Dukhi Sukripa Niketa ॥
Jani Janani Manah Jiyan Ona Tumh Te Premu Ram Ken Dona ॥
॥ Doha 14 ॥
Raghupati Kar Sandesu Ab Sunu Janani Dhari Dhir
As Kahi Kapi Gadagad Bhayu Bhare Bilochan Nir ॥ 14 ॥
॥ Chaupai ॥
Kaheu Ram Biyog Tav Sita Mo Kahun Sakal Bhe Biparita ॥
Nav Taru Kisalay Manahun Krisano Kalanisa Sam Nisi Sasi Bhano ॥
Kubalay Bipin Kunt Ban Sarisa Barid Tapat Tel Janu Barisa ॥
Je Hit Rahe Karat Tei Pira Urag Svas Sam Tribidh Samira ॥
Kaheho Ten Kachhu Dukh Ghati Hoi Kahi Kahaun Yah Jan N Koi ॥
Tatv Prem Kar Mam Aru Tora Janat Priya Eku Manu Mora ॥
So Manu Sada Rahat Tohi Pahin Janu Priti Rasu Etanehi Mahin ॥
Prabhu Sandesu Sunat Baidehi Magan Prem Tan Sudhi Nahin Tehi ॥
Kah Kapi Hridayan Dhir Dharu Mata Sumiru Ram Sevak Sukhadata ॥
Ur Anahu Raghupati Prabhutai Suni Mam Bachan Tajahu Kadarai ॥
॥ Doha 15 ॥
Nisichar Nikar Patang Sam Raghupati Ban Krisanu
Janani Hridayan Dhir Dharu Jare Nisachar Janu ॥ 15 ॥
॥ Chaupai ॥
Jaun Raghubir Hoti Sudhi Pai Karate Nahin Bilanbu Raghurai ॥
Ram Ban Rabi Uen Janki Tam Baruth Kahan Jatudhan Ki ॥
Abahin Matu Main Jaun Lavai Prabhu Ayus Nahin Ram Dohai ॥
Kachhuk Divas Janani Dharu Dhira Kapinh Sahit Aihahin Raghubira ॥
Nisichar Mari Tohi Lai Jaihahin Tihun Pur Naradadi Jasu Gaihahin ॥
Hain Sut Kapi Sab Tumhahi Samana Jatudhan Ati Bhat Balavana ॥
Moren Hriday Param Sandeha Suni Kapi Pragat Kinhi Nij Deha ॥
Kanak Bhodharakar Sarira Samar Bhayankar Atibal Bira ॥
Sita Man Bharos Tab Bhayo Puni Laghu Rop Pavansut Layo ॥
॥ Doha 16 ॥
Sunu Mata Sakhamrig Nahin Bal Buddhi Bisal
Prabhu Pratap Ten Garudahi Khai Param Laghu Byal ॥ 16 ॥
॥ Chaupai ॥
Man Santosh Sunat Kapi Bani Bhagati Pratap Tej Bal Sani ॥
Asish Dinhi Ram Priy Jana Hohu Tat Bal Sil Nidhana ॥
Ajar Amar Gunanidhi Sut Hoho Karahun Bahut Raghunayak Chhoho ॥
Karahun Kripa Prabhu As Suni Kana Nirbhar Prem Magan Hanumana ॥
Bar Bar Naesi Pad Sisa Bola Bachan Jori Kar Kisa ॥
Ab Kritakrity Bhayaun Main Mata Asish Tav Amogh Bikhyata ॥
Sunahu Matu Mohi Atisay Bhokha Lagi Dekhi Sundar Phal Rokha ॥
Sunu Sut Karahin Bipin Rakhavari Param Subhat Rajanichar Bhari ॥
Tinh Kar Bhay Mata Mohi Nahin Jaun Tumh Sukh Manahu Man Mahin ॥
Hanumanji Dvara Ashok Vatika Vidhvans, Akshay Kumar Vadh Aur Meghanad Ka Hanumanji Ko Nagapash Men Bandhakar Sabha Men Le Jana – Doha 17–19
॥ Doha 17 ॥
Dekhi Buddhi Bal Nipun Kapi Kaheu Janakin Jahu
Raghupati Charan Hridayan Dhari Tat Madhur Phal Khahu ॥ 17 ॥
॥ Chaupai ॥
Chaleu Nai Siru Paitheu Baga Phal Khaesi Taru Torain Laga ॥
Rahe Tahan Bahu Bhat Rakhavare Kachhu Maresi Kachhu Jai Pukare ॥
Nath Ek Ava Kapi Bhari Tehin Asok Batika Ujari ॥
Khaesi Phal Aru Bitap Upare Rachchhak Mardi Mardi Mahi Dare ॥
Suni Ravan Pathe Bhat Nana Tinhahi Dekhi Garjeu Hanumana ॥
Sab Rajanichar Kapi Sanghare Ge Pukarat Kachhu Adhamare ॥
Puni Pathayu Tehin Achchhakumara Chala Sang Lai Subhat Apara ॥
Avat Dekhi Bitap Gahi Tarja Tahi Nipati Mahadhuni Garja ॥
॥ Doha 18 ॥
Kachhu Maresi Kachhu Mardesi Kachhu Milaesi Dhari Dhori
Kachhu Puni Jai Pukare Prabhu Markat Bal Bhori ॥ 18 ॥
॥ Chaupai ॥
Suni Sut Badh Lankes Risana Pathaesi Meghanad Balavana ॥
Marasi Jani Sut Bandhesu Tahi Dekhia Kapihi Kahan Kar Ahi ॥
Chala Indrajit Atulit Jodha Bandhu Nidhan Suni Upaja Krodha ॥
Kapi Dekha Darun Bhat Ava Katakatai Garja Aru Dhava ॥
Ati Bisal Taru Ek Upara Birath Kinh Lankes Kumara ॥
Rahe Mahabhat Take Sanga Gahi Gahi Kapi Mardi Nij Anga ॥
Tinhahi Nipati Tahi San Baja Bhire Jugal Manahun Gajaraja ॥
Muthika Mari Chadha Taru Jai Tahi Ek Chhan Muruchha Ai ॥
Uthi Bahori Kinhisi Bahu Maya Jiti N Jai Prabhanjan Jaya ॥
॥ Doha 19 ॥
Brahm Astr Tehi Sandha Kapi Man Kinh Bichar
Jaun N Brahmasar Manaun Mahima Miti Apar ॥ 19 ॥
॥ Chaupai ॥
Brahmaban Kapi Kahun Tehin Mara Paratihun Bar Kataku Sanghara ॥
Tehin Dekha Kapi Muruchhit Bhayo Nagapas Bandhesi Lai Gayo ॥
Jasu Nam Japi Sunahu Bhavani Bhav Bandhan Katahin Nar Gyani ॥
Tasu Dot Ki Bandh Taru Ava Prabhu Karaj Lagi Kapihin Bandhava ॥
Kapi Bandhan Suni Nisichar Dhae Kautuk Lagi Sabhan Sab Ae ॥
Dasamukh Sabha Dikhi Kapi Jai Kahi N Jai Kachhu Ati Prabhutai ॥
Kar Joren Sur Disip Binita Bhrikuti Bilokat Sakal Sabhita ॥
Dekhi Pratap N Kapi Man Sanka Jimi Ahigan Mahun Garud Asanka ॥
Hanuman-Ravan Sanvad – Doha 20–23
॥ Doha 20 ॥
Kapihi Biloki Dasanan Bihasa Kahi Durbad
Sut Badh Surati Kinhi Puni Upaja Hridayan Bisad ॥ 20 ॥
॥ Chaupai ॥
Kah Lankes Kavan Tain Kisa Kehi Ken Bal Ghalehi Ban Khisa ॥
Ki Dhaun Shravan Sunehi Nahin Mohi Dekhaun Ati Asank Sath Tohi ॥
Mare Nisichar Kehin Aparadha Kahu Sath Tohi N Pran Ki Badha ॥
Sunu Ravan Brahmand Nikaya Pai Jasu Bal Birachati Maya ॥
Jaken Bal Biranchi Hari Isa Palat Srijat Harat Dasasisa ॥
Ja Bal Sis Dharat Sahasanan Andakos Samet Giri Kanan ॥
Dhari Jo Bibidh Deh Suratrata Tumh Se Sathanh Sikhavanu Data ॥
Har Kodand Kathin Jehin Bhanja Tehi Samet Nrip Dal Mad Ganja ॥
Khar Doshan Trisira Aru Bali Badhe Sakal Atulit Balasali ॥
॥ Doha 21 ॥
Jake Bal Lavales Ten Jitehu Charachar Jhari
Tas Dot Main Ja Kari Hari Anehu Priy Nari ॥ 21 ॥
॥ Chaupai ॥
Janaun Main Tumhari Prabhutai Sahasabahu San Pari Larai ॥
Samar Bali San Kari Jasu Pava Suni Kapi Bachan Bihasi Biharava ॥
Khayaun Phal Prabhu Lagi Bhonkha Kapi Subhav Ten Toreun Rokha ॥
Sab Ken Deh Param Priy Svami Marahin Mohi Kumarag Gami ॥
Jinh Mohi Mara Te Main Mare Tehi Par Bandheun Tanayan Tumhare ॥
Mohi N Kachhu Bandhe Ki Laja Kinh Chahaun Nij Prabhu Kar Kaja ॥
Binati Karaun Jori Kar Ravan Sunahu Man Taji Mor Sikhavan ॥
Dekhahu Tumh Nij Kulahi Bichari Bhram Taji Bhajahu Bhagat Bhay Hari ॥
Jaken Dar Ati Kal Derai Jo Sur Asur Charachar Khai ॥
Tason Bayaru Kabahun Nahin Kijai More Kahen Janki Dijai ॥
॥ Doha 22 ॥
Pranatapal Raghunayak Karuna Sindhu Kharari
Gaen Saran Prabhu Rakhihain Tav Aparadh Bisari ॥ 22 ॥
॥ Chaupai ॥
Ram Charan Pankaj Ur Dharaho Lanka Achal Raju Tumh Karaho ॥
Rishi Pulasti Jasu Bimal Mayanka Tehi Sasi Mahun Jani Hohu Kalanka ॥
Ram Nam Binu Gira N Soha Dekhu Bichari Tyagi Mad Moha ॥
Basan Hin Nahin Soh Surari Sab Bhoshan Bhoshit Bar Nari ॥
Ram Bimukh Sanpati Prabhutai Jai Rahi Pai Binu Pai ॥
Sajal Mol Jinh Saritanh Nahin Barashi Gaen Puni Tabahin Sukhahin ॥
Sunu Dasakanth Kahaun Pan Ropi Bimukh Ram Trata Nahin Kopi ॥
Sankar Sahas Bishnu Aj Tohi Sakahin N Rakhi Ram Kar Drohi ॥
॥ Doha 23 ॥
Mohamol Bahu Sol Prad Tyagahu Tam Abhiman
Bhajahu Ram Raghunayak Kripa Sindhu Bhagavan ॥ 23 ॥
॥ Chaupai ॥
Jadapi Kahi Kapi Ati Hit Bani Bhagati Bibek Birati Nay Sani ॥
Bola Bihasi Maha Abhimani Mila Hamahi Kapi Gur Bad Gyani ॥
Mrityu Nikat Ai Khal Tohi Lagesi Adham Sikhavan Mohi ॥
Ulata Hoihi Kah Hanumana Matibhram Tor Pragat Main Jana ॥
Suni Kapi Bachan Bahut Khisiana Begi N Harahu Modh Kar Prana ॥
Sunat Nisachar Maran Dhae Sachivanh Sahit Bibhishanu Ae ॥
Nai Sis Kari Binay Bahota Niti Birodh N Maria Dota ॥
An Dand Kachhu Karia Gosani Sabahin Kaha Mantr Bhal Bhai ॥
Sunat Bihasi Bola Dasakandhar Ang Bhang Kari Pathia Bandar ॥
Lankadahan – Doha 24–25
॥ Doha 24 ॥
Kapi Ken Mamata Ponchh Par Sabahi Kahaun Samujhai
Tel Bori Pat Bandhi Puni Pavak Dehu Lagai ॥ 24 ॥
॥ Chaupai ॥
Ponchhahin Banar Tahan Jaihi Tab Sath Nij Nathahi Li Aihi ॥
Jinh Kai Kinhisi Bahut Badai Dekhu Main Tinh Kai Prabhutai ॥
Bachan Sunat Kapi Man Musukana Bhi Sahay Sarad Main Jana ॥
Jatudhan Suni Ravan Bachana Lage Rachain Modh Soi Rachana ॥
Raha N Nagar Basan Ghrit Tela Badhi Ponchh Kinh Kapi Khela ॥
Kautuk Kahan Ae Purabasi Marahin Charan Karahin Bahu Hansi ॥
Bajahin Dhol Dehin Sab Tari Nagar Pheri Puni Ponchh Prajari ॥
Pavak Jarat Dekhi Hanumanta Bhayu Param Laghurop Turanta ॥
Nibuki Chadheu Kap Kanak Atarin Bhain Sabhit Nisachar Narin ॥
॥ Doha 25 ॥
Hari Prerit Tehi Avasar Chale Marut Unachas
Attahas Kari Garja Kapi Badhi Lag Akas ॥ 25 ॥
॥ Chaupai ॥
Deh Bisal Param Haruai Mandir Ten Mandir Chadh Dhai ॥
Jari Nagar Bha Log Bihala Jhapat Lapat Bahu Koti Karala ॥
Tat Matu Ha Sunia Pukara Ehin Avasar Ko Hamahi Ubara ॥
Ham Jo Kaha Yah Kapi Nahin Hoi Banar Rop Dharen Sur Koi ॥
Sadhu Avagya Kar Phalu Aisa Jari Nagar Anath Kar Jaisa ॥
Jara Nagaru Nimish Ek Mahin Ek Bibhishan Kar Grih Nahin ॥
Takar Dot Anal Jehin Sirija Jara N So Tehi Karan Girija ॥
Ulati Palati Lanka Sab Jari Kodi Para Puni Sindhu Majhari ॥
Lanka Jalane Ke Bad Hanumanji Ka Sita Ji Se Vida Mangana Aur Chodamani Pana – Doha 26–27
॥ Doha 26 ॥
Ponchh Bujhai Khoi Shram Dhari Laghu Rop Bahori
Janakasuta Ken Agen Thadh Bhayu Kar Jori ॥ 26 ॥
॥ Chaupai ॥
Matu Mohi Dije Kachhu Chinha Jaisen Raghunayak Mohi Dinha ॥
Chodamani Utari Tab Dayo Harash Samet Pavansut Layo ॥
Kahehu Tat As Mor Pranama Sab Prakar Prabhu Poranakama ॥
Din Dayal Biridu Sanbhari Harahu Nath Sam Sankat Bhari ॥
Tat Sakrasut Katha Sanaehu Ban Pratap Prabhuhi Samujhaehu ॥
Mas Divas Mahun Nathu N Ava Tau Puni Mohi Jiat Nahin Pava ॥
Kahu Kapi Kehi Bidhi Rakhaun Prana Tumhaho Tat Kahat Ab Jana ॥
Tohi Dekhi Sitali Bhi Chhati Puni Mo Kahun Soi Dinu So Rati ॥
॥ Doha 27 ॥
Janakasutahi Samujhai Kari Bahu Bidhi Dhiraju Dinh
Charan Kamal Siru Nai Kapi Gavanu Ram Pahin Kinh ॥ 27 ॥
Samudr Ke Is Par Ana, Sabaka Lautana, Madhuvan Pravesh, Sugriv Milan, Shri Ram-Hanuman Sanvad – Doha 28–33
॥ Chaupai ॥
Chalat Mahadhuni Garjesi Bhari Garbh Sravahin Suni Nisichar Nari ॥
Naghi Sindhu Ehi Parahi Ava Sabad Kilikila Kapinh Sunava ॥
Harashe Sab Biloki Hanumana Notan Janm Kapinh Tab Jana ॥
Mukh Prasann Tan Tej Biraja Kinhesi Ramachandr Kar Kaja ॥
Mile Sakal Ati Bhe Sukhari Talaphat Min Pav Jimi Bari ॥
Chale Harashi Raghunayak Pasa Ponchhat Kahat Naval Itihasa ॥
Tab Madhuban Bhitar Sab Ae Angad Sanmat Madhu Phal Khae ॥
Rakhavare Jab Barajan Lage Mushti Prahar Hanat Sab Bhage ॥
॥ Doha 28 ॥
Jai Pukare Te Sab Ban Ujar Jubaraj
Suni Sugriv Harash Kapi Kari Ae Prabhu Kaj ॥ 28 ॥
॥ Chaupai ॥
Jaun N Hoti Sita Sudhi Pai Madhuban Ke Phal Sakahin Ki Kai ॥
Ehi Bidhi Man Bichar Kar Raja Ai Ge Kapi Sahit Samaja ॥
Ai Sabanhi Nava Pad Sisa Mileu Sabanhi Ati Prem Kapisa ॥
Ponchhi Kusal Kusal Pad Dekhi Ram Kripan Bha Kaju Biseshi ॥
Nath Kaju Kinheu Hanumana Rakhe Sakal Kapinh Ke Prana ॥
Suni Sugriv Bahuri Tehi Mileo Kapinh Sahit Raghupati Pahin Chaleo ॥
Ram Kapinh Jab Avat Dekha Kien Kaju Man Harash Bisesha ॥
Phatik Sila Baithe Dvau Bhai Pare Sakal Kapi Charananhi Jai ॥
॥ Doha 29 ॥
Priti Sahit Sab Bhente Raghupati Karuna Punj ॥
Pochhi Kusal Nath Ab Kusal Dekhi Pad Kanj ॥ 29 ॥
॥ Chaupai ॥
Jamavant Kah Sunu Raghuraya Ja Par Nath Karahu Tumh Daya ॥
Tahi Sada Subh Kusal Nirantar Sur Nar Muni Prasann Ta Opar ॥
Soi Biji Bini Gun Sagar Tasu Sujasu Trailok Ujagar ॥
Prabhu Kin Kripa Bhayu Sabu Kajo Janm Hamar Suphal Bha Ajo ॥
Nath Pavansut Kinhi Jo Karani Sahasahun Mukh N Jai So Barani ॥
Pavantanay Ke Charit Suhae Jamavant Raghupatihi Sunae ॥
Sunat Kripanidhi Man Ati Bhae Puni Hanuman Harashi Hiyan Lae ॥
Kahahu Tat Kehi Bhanti Janki Rahati Karati Rachchha Svapran Ki ॥
॥ Doha 30 ॥
Nam Paharo Divas Nisi Dhyan Tumhar Kapat
Lochan Nij Pad Jantrit Jahin Pran Kehin Bat ॥ 30 ॥
॥ Chaupai ॥
Chalat Mohi Chodamani Dinhin Raghupati Hridayan Lai Soi Linhi ॥
Nath Jugal Lochan Bhari Bari Bachan Kahe Kachhu Janakakumari ॥
Anuj Samet Gahehu Prabhu Charana Din Bandhu Pranatarati Harana ॥
Man Kram Bachan Charan Anuragi Kehin Aparadh Nath Haun Tyagi ॥
Avagun Ek Mor Main Mana Bichhurat Pran N Kinh Payana ॥
Nath So Nayananhi Ko Aparadha Nisarat Pran Karahin Hathi Badha ॥
Birah Agini Tanu Tol Samira Svas Jari Chhan Mahin Sarira ॥
Nayan Sravahin Jalu Nij Hit Lagi Jarain N Pav Deh Birahagi ॥
Sita Kai Ati Bipati Bisala Binahin Kahen Bhali Dinadayala ॥
॥ Doha 31 ॥
Nimish Nimish Karunanidhi Jahin Kalap Sam Biti
Begi Chalia Prabhu Ania Bhuj Bal Khal Dal Jiti ॥ 31 ॥
॥ Chaupai ॥
Suni Sita Dukh Prabhu Sukh Ayana Bhari Ae Jal Rajiv Nayana ॥
Bachan Kayan Man Mam Gati Jahi Sapanehun Bojhia Bipati Ki Tahi ॥
Kah Hanumant Bipati Prabhu Soi Jab Tav Sumiran Bhajan N Hoi ॥
Ketik Bat Prabhu Jatudhan Ki Ripuhi Jiti Anibi Janki ॥
Sunu Kapi Tohi Saman Upakari Nahin Kou Sur Nar Muni Tanudhari ॥
Prati Upakar Karaun Ka Tora Sanamukh Hoi N Sakat Man Mora ॥
Sunu Sut Tohi Urin Main Nahin Dekheun Kari Bichar Man Mahin ॥
Puni Puni Kapihi Chitav Suratrata Lochan Nir Pulak Ati Gata ॥
॥ Doha 32 ॥
Suni Prabhu Bachan Biloki Mukh Gat Harashi Hanumant
Charan Pareu Premakul Trahi Trahi Bhagavant ॥ 32 ॥
॥ Chaupai ॥
Bar Bar Prabhu Chahi Uthava Prem Magan Tehi Uthab N Bhava ॥
Prabhu Kar Pankaj Kapi Ken Sisa Sumiri So Dasa Magan Gaurisa ॥
Savadhan Man Kari Puni Sankar Lage Kahan Katha Ati Sundar ॥
Kapi Uthai Prabhu Hridayan Lagava Kar Gahi Param Nikat Baithava ॥
Kahu Kapi Ravan Palit Lanka Kehi Bidhi Daheu Durg Ati Banka ॥
Prabhu Prasann Jana Hanumana Bola Bachan Bigat Abhimana ॥
Sakhamag Kai Badi Manusai Sakha Ten Sakha Par Jai ॥
Naghi Sindhu Hatakapur Jara Nisichar Gan Badhi Bipin Ujara ॥
So Sab Tav Pratap Raghurai Nath N Kachho Mori Prabhutai ॥
॥ Doha 33 ॥
Ta Kahun Prabhu Kachhu Agam Nahin Ja Par Tumh Anukol
Tav Prabhavan Badavanalahi Jari Saki Khalu Tol ॥ 33 ॥
॥ Chaupai ॥
Nath Bhagati Ati Sukhadayani Dehu Kripa Kari Anapayani ॥
Suni Prabhu Param Saral Kapi Bani Evamastu Tab Kaheu Bhavani ॥
Uma Ram Subhau Jehin Jana Tahi Bhajanu Taji Bhav N Ana ॥
Yah Sanbad Jasu Ur Ava Raghupati Charan Bhagati Soi Pava ॥
Suni Prabhu Bachan Kahahin Kapi Brinda Jay Jay Jay Kripal Sukhakanda ॥
Tab Raghupati Kapipatihi Bolava Kaha Chalain Kar Karahu Banava ॥
Ab Bilanbu Keh Karan Kije Turant Kapinh Kahan Ayasu Dije ॥
Kautuk Dekhi Suman Bahu Barashi Nabh Ten Bhavan Chale Sur Harashi ॥
Shri Ramaji Ka Vanaron Ki Sena Ke Sath Chalakar Samudr Tat Par Pahunchana – Doha 34–35
॥ Doha 34 ॥
Kapipati Begi Bolae Ae Jothap Joth
Nana Baran Atul Bal Banar Bhalu Baroth ॥ 34 ॥
॥ Chaupai ॥
Prabhu Pad Pankaj Navahin Sisa Garjahin Bhalu Mahabal Kisa ॥
Dekhi Ram Sakal Kapi Sena Chiti Kripa Kari Rajiv Naina ॥
Ram Kripa Bal Pai Kapinda Bhe Pachchhajut Manahun Girinda ॥
Harashi Ram Tab Kinh Payana Sagun Bhe Sundar Subh Nana ॥
Jasu Sakal Mangalamay Kiti Tasu Payan Sagun Yah Niti ॥
Prabhu Payan Jana Baidehin Pharaki Bam Ang Janu Kahi Dehin ॥
Joi Joi Sagun Janakihi Hoi Asagun Bhayu Ravanahin Soi ॥
Chala Kataku Ko Baranain Para Garjahin Banar Bhalu Apara ॥
Nakh Ayudh Giri Padapadhari Chale Gagan Mahi Ichchhachari ॥
Keharinad Bhalu Kapi Karahin Dagamagahin Diggaj Chikkarahin ॥
॥ Chhand ॥
Chikkarahin Diggaj Dol Mahi Giri Lol Sagar Kharabhare
Man Harash Sabh Gandharb Sur Muni Nag Kinnar Dukh Tare ॥
Katakatahin Markat Bikat Bhat Bahu Koti Kotinh Dhavahin
Jay Ram Prabal Pratap Kosalanath Gun Gan Gavahin ॥
Sahi Sak N Bhar Udar Ahipati Bar Barahin Mohi
Gah Dasan Puni Puni Kamath Prishth Kathor So Kimi Sohi ॥
Raghubir Ruchir Prayan Prasthiti Jani Param Suhavani
Janu Kamath Kharpar Sarparaj So Likhat Abichal Pavani ॥
॥ Doha 35 ॥
Ehi Bidhi Jai Kripanidhi Utare Sagar Tir
Jahan Tahan Lage Khan Phal Bhalu Bipul Kapi Bir ॥ 35 ॥
Mandodari-Ravan Sanvad – Doha 36
॥ Chaupai ॥
Uhan Nisachar Rahahin Sasanka Jab Ten Jari Gayu Kapi Lanka ॥
Nij Nij Grihan Sab Karahin Bichara Nahin Nisichar Kul Ker Ubara
Jasu Dot Bal Barani N Jai Tehi Aen Pur Kavan Bhalai ॥
Dotinh San Suni Purajan Bani Mandodari Adhik Akulani ॥
Rahasi Jori Kar Pati Pag Lagi Boli Bachan Niti Ras Pagi ॥
Kant Karash Hari San Pariharaho Mor Kaha Ati Hit Hiyan Dharaho ॥
Samujhat Jasu Dot Ki Karani Sravahin Garbh Rajanichar Gharani ॥
Tasu Nari Nij Sachiv Bolai Pathavahu Kant Jo Chahahu Bhalai ॥
Tav Kul Kamal Bipin Dukhadai Sita Sit Nisa Sam Ai ॥
Sunahu Nath Sita Binu Dinhen Hit N Tumhar Sanbhu Aj Kinhen ॥
॥ Doha 36 ॥
Ram Ban Ahi Gan Saris Nikar Nisachar Bhek
Jab Lagi Grasat N Tab Lagi Jatanu Karahu Taji Tek ॥ 36 ॥
॥ Chaupai ॥
Shravan Suni Sath Ta Kari Bani Bihasa Jagat Bidit Abhimani ॥
Sabhay Subhau Nari Kar Sacha Mangal Mahun Bhay Man Ati Kacha ॥
Jaun Avi Markat Katakai Jiahin Bichare Nisichar Khai ॥
Kanpahin Lokap Jakin Trasa Tasu Nari Sabhit Badi Hasa ॥
As Kahi Bihasi Tahi Ur Lai Chaleu Sabhan Mamata Adhikai ॥
Mandodari Hridayan Kar Chinta Bhayu Kant Par Bidhi Biparita ॥
Baitheu Sabhan Khabari Asi Pai Sindhu Par Sena Sab Ai ॥
Bojhesi Sachiv Uchit Mat Kahaho Te Sab Hanse Masht Kari Rahaho ॥
Jitehu Surasur Tab Shram Nahin Nar Banar Kehi Lekhe Mahin ॥
Ravan Ko Vibhishan Ka Samajhana Aur Vibhishan Ka Apaman – Doha 37–40
॥ Doha 37 ॥
Sachiv Baid Gur Tini Jaun Priy Bolahin Bhay As
Raj Dharm Tan Tini Kar Hoi Begihin Nas ॥ 37 ॥
॥ Chaupai ॥
Soi Ravan Kahun Bani Sahai Astuti Karahin Sunai Sunai ॥
Avasar Jani Bibhishanu Ava Bhrata Charan Sisu Tehin Nava ॥
Puni Siru Nai Baith Nij Asan Bola Bachan Pai Anusasan ॥
Jau Kripal Ponchhihu Mohi Bata Mati Anurop Kahaun Hit Tata ॥
Jo Apan Chahai Kalyana Sujasu Sumati Subh Gati Sukh Nana ॥
So Paranari Lilar Gosain Taju Chauthi Ke Chand Ki Nain ॥
Chaudah Bhuvan Ek Pati Hoi Bhot Droh Tishti Nahin Soi ॥
Gun Sagar Nagar Nar Jo Alap Lobh Bhal Kahi N Ko ॥
॥ Doha 38 ॥
Kam Krodh Mad Lobh Sab Nath Narak Ke Panth
Sab Parihari Raghubirahi Bhajahu Bhajahin Jehi Sant ॥ 38 ॥
॥ Chaupai ॥
Tat Ram Nahin Nar Bhopala Bhuvanesvar Kalahu Kar Kala ॥
Brahm Anamay Aj Bhagavanta Byapak Ajit Anadi Ananta ॥
Go Dvij Dhenu Dev Hitakari Kripa Sindhu Manush Tanudhari ॥
Jan Ranjan Bhanjan Khal Brata Bed Dharm Rachchhak Sunu Bhrata ॥
Tahi Bayaru Taji Naia Matha Pranatarati Bhanjan Raghunatha ॥
Dehu Nath Prabhu Kahun Baidehi Bhajahu Ram Binu Hetu Sanehi ॥
Saran Gaen Prabhu Tahu N Tyaga Bisv Droh Krit Agh Jehi Laga ॥
Jasu Nam Tray Tap NasavanSoi Prabhu Pragat Samujhu Jiyan Ravan ॥
॥ Doha 39 ॥
Bar Bar Pad Lagaun Binay Karaun Dasasis
Parihari Man Moh Mad Bhajahu Kosaladhis ॥ 39 ॥
Muni Pulasti Nij Sishy San Kahi Pathi Yah Bat
Turat So Main Prabhu San Kahi Pai Suavasaru Tat ॥
॥ Chaupai ॥
Malyavant Ati Sachiv Sayana Tasu Bachan Suni Ati Sukh Mana ॥
Tat Anuj Tav Niti Bibhoshan So Ur Dharahu Jo Kahat Bibhishan ॥
Ripu Utakarash Kahat Sath Do Dori N Karahu Ihan Hi Ko ॥
Malyavant Gah Gayu Bahori Kahi Bibhishanu Puni Kar Jori ॥
Sumati Kumati Sab Ken Ur Rahahin Nath Puran Nigam As Kahahin ॥
Jahan Sumati Tahan Sanpati Nana Jahan Kumati Tahan Bipati Nidana ॥
Tav Ur Kumati Basi Biparita Hit Anahit Manahu Ripu Prita ॥
Kalarati Nisichar Kul Keri Tehi Sita Par Priti Ghaneri ॥
॥ Doha 40 ॥
Tat Charan Gahi Magaun Rakhahu Mor Dular
Sita Dehu Ram Kahun Ahit N Hoi Tumhara ॥ 40 ॥
॥ Chaupai ॥
Budh Puran Shruti Sanmat Bani Kahi Bibhishan Niti Bakhani ॥
Sunat Dasanan Utha Risai Khal Tohin Nikat Mrityu Ab Ai ॥
Jiasi Sada Sath Mor Jiava Ripu Kar Pachchh Modh Tohi Bhava ॥
Kahasi N Khal As Ko Jag Mahin Bhuj Bal Jahi Jita Main Nahin ॥
Mam Pur Basi Tapasinh Par Priti Sath Milu Jai Tinhahi Kahu Niti ॥
As Kahi Kinhesi Charan Prahara Anuj Gahe Pad Barahin Bara ॥
Uma Sant Ki Ihi Badai Mand Karat Jo Kari Bhalai ॥
Tumh Pitu Saris Bhalehin Mohi Mara Ramu Bhajen Hit Nath Tumhara ॥
Sachiv Sang Lai Nabh Path Gayo Sabahi Sunai Kahat As Bhayo ॥
Vibhishan Ka Bhagavan Shri Ramaji Ki Sharan Ke Lie Prasthan Aur Sharan Prapti – Doha 41–49
॥ Doha 41 ॥
Ramu Satyasankalp Prabhu Sabha Kalabas Tori
Main Raghubir Saran Ab Jaun Dehu Jani Khori ॥ 41 ॥
Chaupai :
As Kahi Chala Bibhishanu Jabahin Ayo Hin Bhe Sab Tabahin ॥
Sadhu Avagya Turat Bhavani Kar Kalyan Akhil Kai Hani ॥
Ravan Jabahin Bibhishan Tyaga Bhayu Bibhav Binu Tabahin Abhaga ॥
Chaleu Harashi Raghunayak Pahin Karat Manorath Bahu Man Mahin ॥
Dekhihaun Jai Charan Jalajata Arun Mridul Sevak Sukhadata ॥
Je Pad Parasi Tari Rishanari Dandak Kanan Pavanakari ॥
Je Pad Janakasutan Ur Lae Kapat Kurang Sang Dhar Dhae ॥
Har Ur Sar Saroj Pad Jei Ahobhagy Main Dekhihaun Tei ॥
॥ Doha 42 ॥
Jinh Payanh Ke Padukanhi Bharatu Rahe Man Lai
Te Pad Aju Bilokihaun Inh Nayananhi Ab Jai ॥ 42 ॥
॥ Chaupai ॥
Aihi Bidhi Karat Saprem Bichara Ayu Sapadi Sindu Ehin Para ॥
Kapinh Bibhishanu Avat Dekha Jana Kou Ripu Dot Bisesha ॥
Tahi Rakhi Kapis Pahin Ae Samachar Sab Tahi Sunae ॥
Kah Sugriv Sunahu Raghurai Ava Milan Dasanan Bhai ॥
Kah Prabhu Sakha Bojhie Kaha Kahi Kapis Sunahu Naranaha ॥
Jani N Jai Nisachar Maya Kamarop Kehi Karan Aya ॥
Bhed Hamar Len Sath Ava Rakhia Bandhi Mohi As Bhava ॥
Sakha Niti Tumh Niki Bichari Mam Pan Saranagat Bhayahari ॥
Suni Prabhu Bachan Harash Hanumana Saranagat Bachchhal Bhagavana ॥
॥ Doha 43 ॥
Saranagat Kahun Je Tajahin Nij Anahit Anumani
Te Nar Pavanr Papamay Tinhahi Bilokat Hani ॥ 43 ॥
॥ Chaupai ॥
Koti Bipr Badh Lagahin Jaho Aen Saran Tajaun Nahin Taho ॥
Sanamukh Hoi Jiv Mohi Jabahin Janm Koti Agh Nasahin Tabahin ॥
Papavant Kar Sahaj Subhao Bhajanu Mor Tehi Bhav N Kao ॥
Jaun Pai Dusht Hriday Soi Hoi Moren Sanamukh Av Ki Soi ॥
Nirmal Man Jan So Mohi Pava Mohi Kapat Chhal Chhidr N Bhava ॥
Bhed Len Pathava Dasasisa Tabahun N Kachhu Bhay Hani Kapisa ॥
Jag Mahun Sakha Nisachar Jete Lachhimanu Hani Nimish Mahun Tete ॥
Jaun Sabhit Ava Saranain Rakhihaun Tahi Pran Ki Nain ॥
॥ Doha 44 ॥
Ubhay Bhanti Tehi Anahu Hansi Kah Kripaniket
Jay Kripal Kahi Kapi Chale Angad Hano Samet ॥ 44 ॥
॥ Chaupai ॥
Sadar Tehi Agen Kari Banar Chale Jahan Raghupati Karunakar ॥
Dorihi Te Dekhe Dvau Bhrata Nayananand Dan Ke Data ॥
Bahuri Ram Chhabidham Biloki Raheu Thatuki Ekatak Pal Roki ॥
Bhuj Pralanb Kanjarun Lochan Syamal Gat Pranat Bhay Mochan ॥
Sagh Kandh Ayat Ur Soha Anan Amit Madan Man Moha ॥
Nayan Nir Pulakit Ati Gata Man Dhari Dhir Kahi Mridu Bata ॥
Nath Dasanan Kar Main Bhrata Nisichar Bans Janam Suratrata ॥
Sahaj Papapriy Tamas Deha Jatha Ulokahi Tam Par Neha ॥
॥ Doha 45 ॥
Shravan Sujasu Suni Ayaun Prabhu Bhanjan Bhav Bhir
Trahi Trahi Arati Haran Saran Sukhad Raghubir ॥ 45 ॥
॥ Chaupai ॥
As Kahi Karat Dandavat Dekha Turat Uthe Prabhu Harash Bisesha ॥
Din Bachan Suni Prabhu Man Bhava Bhuj Bisal Gahi Hridayan Lagava ॥
Anuj Sahit Mili Dhig Baithari Bole Bachan Bhagat Bhay Hari ॥
Kahu Lankes Sahit Parivara Kusal Kuthahar Bas Tumhara ॥
Khal Mandali Basahu Dinu Rati Sakha Dharam Nibahi Kehi Bhanti ॥
Main Janaun Tumhari Sab Riti Ati Nay Nipun N Bhav Aniti ॥
Baru Bhal Bas Narak Kar Tata Dusht Sang Jani Dei Bidhata ॥
Ab Pad Dekhi Kusal Raghuraya Jaun Tumh Kinhi Jani Jan Daya ॥
॥ Doha 46 ॥
Tab Lagi Kusal N Jiv Kahun Sapanehun Man Bishram
Jab Lagi Bhajat N Ram Kahun Sok Dham Taji Kam ॥ 46 ॥
॥ Chaupai ॥
Tab Lagi Hridayan Basat Khal Nana Lobh Moh Machchhar Mad Mana ॥
Jab Lagi Ur N Basat Raghunatha Dharen Chap Sayak Kati Bhatha ॥
Mamata Tarun Tami Andhiari Rag Dvesh Ulok Sukhakari ॥
Tab Lagi Basati Jiv Man Mahin Jab Lagi Prabhu Pratap Rabi Nahin ॥
Ab Main Kusal Mite Bhay Bhare Dekhi Ram Pad Kamal Tumhare ॥
Tumh Kripal Ja Par Anukola Tahi N Byap Tribidh Bhav Sola ॥
Main Nisichar Ati Adham Subhao Subh Acharanu Kinh Nahin Kao ॥
Jasu Rop Muni Dhyan N Ava Tehin Prabhu Harashi Hridayan Mohi Lava ॥
॥ Doha 47 ॥
Ahobhagy Mam Amit Ati Ram Kripa Sukh Punj
Dekheun Nayan Biranchi Siv Seby Jugal Pad Kanj ॥ 47 ॥
॥ Chaupai ॥
Sunahu Sakha Nij Kahaun Subhao Jan Bhusundi Sanbhu Girijao ॥
Jaun Nar Hoi Charachar Drohi Avai Sabhay Saran Taki Mohi ॥
Taji Mad Moh Kapat Chhal Nana Karaun Sady Tehi Sadhu Samana ॥
Janani Janak Bandhu Sut Dara Tanu Dhanu Bhavan Suhrid Parivara ॥
Sab Kai Mamata Tag Batori Mam Pad Manahi Bandh Bari Dori ॥
Samadarasi Ichchha Kachhu Nahin Harash Sok Bhay Nahin Man Mahin ॥
As Sajjan Mam Ur Bas Kaisen Lobhi Hridayan Basi Dhanu Jaisen ॥
Tumh Sarikhe Sant Priy Moren Dharaun Deh Nahin An Nihoren ॥
॥ Doha 48 ॥
Sagun Upasak Parahit Nirat Niti Dridh Nem
Te Nar Pran Saman Mam Jinh Ken Dvij Pad Prem ॥ 48 ॥
॥ Chaupai ॥
Sunu Lankes Sakal Gun Toren Taten Tumh Atisay Priy Moren ॥
Ram Bachan Suni Banar Jotha Sakal Kahahin Jay Kripa Barotha ॥
Sunat Bibhishanu Prabhu Kai Bani Nahin Aghat Shravanamrit Jani ॥
Pad Anbuj Gahi Barahin Bara Hridayan Samat N Premu Apara ॥
Sunahu Dev Sacharachar Svami Pranatapal Ur Antarajami ॥
Ur Kachhu Pratham Basana Rahi Prabhu Pad Priti Sarit So Bahi ॥
Ab Kripal Nij Bhagati Pavani Dehu Sada Siv Man Bhavani ॥
Evamastu Kahi Prabhu Ranadhira Maga Turat Sindhu Kar Nira ॥
Jadapi Sakha Tav Ichchha Nahin Mor Darasu Amogh Jag Mahin ॥
As Kahi Ram Tilak Tehi Sara Suman Brishti Nabh Bhi Apara ॥
॥ Doha 49 ॥
Ravan Krodh Anal Nij Svas Samir Prachand
Jarat Bibhishanu Rakheu Dinheu Raju Akhand ॥ 49 ॥
Jo Sanpati Siv Ravanahi Dinhi Dien Das Math
Soi Sanpada Bibhishanahi Sakuchi Dinhi Raghunath ॥
॥ Chaupai ॥
As Prabhu Chhadi Bhajahin Je Ana Te Nar Pasu Binu Ponchh Bishana ॥
Nij Jan Jani Tahi Apanava Prabhu Subhav Kapi Kul Man Bhava ॥
Puni Sarbagy Sarb Ur Basi Sarbarop Sab Rahit Udasi ॥
Bole Bachan Niti Pratipalak Karan Manuj Danuj Kul Ghalak ॥
Sunu Kapis Lankapati Bira Kehi Bidhi Taria Jaladhi Ganbhira ॥
Sankul Makar Urag Jhash Jati Ati Agadh Dustar Sab Bhanti ॥
Kah Lankes Sunahu Raghunayak Koti Sindhu Soshak Tav Sayak ॥
Jadyapi Tadapi Niti Asi Gai Binay Karia Sagar San Jai ॥
Samudr Par Karane Ke Lie Vichar, Ravanadot Shuk Ka Ana Aur Lakshmanaji Ke Patr Ko Lekar Lautana – Doha 50–52
॥ Doha 50 ॥
Prabhu Tumhar Kulagur Jaladhi Kahihi Upay Bichari ॥
Binu Prayas Sagar Tarihi Sakal Bhalu Kapi Dhari ॥ 50 ॥
॥ Chaupai ॥
Sakha Kahi Tumh Niti Upai Karia Daiv Jaun Hoi Sahai
Mantr N Yah Lachhiman Man Bhava Ram Bachan Suni Ati Dukh Pava ॥
Nath Daiv Kar Kavan Bharosa Soshia Sindhu Karia Man Rosa ॥
Kadar Man Kahun Ek Adhara Daiv Daiv Alasi Pukara ॥
Sunat Bihasi Bole Raghubira Aisehin Karab Dharahu Man Dhira ॥
As Kahi Prabhu Anujahi Samujhai Sindhu Samip Ge Raghurai ॥
Pratham Pranam Kinh Siru Nai Baithe Puni Tat Darbh Dasai ॥
Jabahin Bibhishan Prabhu Pahin Ae Pachhen Ravan Dot Pathae ॥
॥ Doha 51 ॥
Sakal Charit Tinh Dekhe Dharen Kapat Kapi Deh
Prabhu Gun Hridayan Sarahahin Saranagat Par Neh ॥ 51 ॥
॥ Chaupai ॥
Pragat Bakhanahin Ram Subhao Ati Saprem Ga Bisari Durao ॥
Ripu Ke Dot Kapinh Tab Jane Sakal Bandhi Kapis Pahin Ane ॥
Kah Sugriv Sunahu Sab Banar Ang Bhang Kari Pathavahu Nisichar ॥
Suni Sugriv Bachan Kapi Dhae Bandhi Katak Chahu Pas Phirae ॥
Bahu Prakar Maran Kapi Lage Din Pukarat Tadapi N Tyage ॥
Jo Hamar Har Nasa Kana Tehi Kosaladhis Kai Ana ॥
Suni Lachhiman Sab Nikat Bolae Daya Lagi Hansi Turat Chhodae ॥
Ravan Kar Dijahu Yah Pati Lachhiman Bachan Bachu Kulaghati ॥
॥ Doha 52 ॥
Kahehu Mukhagar Modh San Mam Sandesu Udar
Sita Dei Milahu N T Ava Kalu Tumhar ॥ 52 ॥
॥ Chaupai ॥
Turat Nai Lachhiman Pad Matha Chale Dot Baranat Gun Gatha ॥
Kahat Ram Jasu Lankan Ae Ravan Charan Sis Tinh Nae ॥
Bihasi Dasanan Ponchhi Bata Kahasi N Suk Apani Kusalata ॥
Pun Kahu Khabari Bibhishan Keri Jahi Mrityu Ai Ati Neri ॥
Karat Raj Lanka Sath Tyagi Hoihi Jav Kar Kit Abhagi ॥
Puni Kahu Bhalu Kis Katakai Kathin Kal Prerit Chali Ai ॥
Jinh Ke Jivan Kar Rakhavara Bhayu Mridul Chit Sindhu Bichara ॥
Kahu Tapasinh Kai Bat Bahori Jinh Ke Hridayan Tras Ati Mori ॥
Dot Ka Ravan Ko Samajhana Aur Lakshmanaji Ka Patr Dena – Doha 53–56
॥ Doha 53 ॥
Ki Bhi Bhent Ki Phiri Ge Shravan Sujasu Suni Mor
Kahasi N Ripu Dal Tej Bal Bahut Chakit Chit Tor ॥ 53 ॥
॥ Chaupai ॥
Nath Kripa Kari Ponchhehu Jaisen Manahu Kaha Krodh Taji Taisen ॥
Mila Jai Jab Anuj Tumhara Jatahin Ram Tilak Tehi Sara ॥
Ravan Dot Hamahi Suni KanaKapinh Bandhi Dinhen Dukh Nana ॥
Shravan Nasika Katain Lage Ram Sapath Dinhen Ham Tyage ॥
Ponchhihu Nath Ram Katakai Badan Koti Sat Barani N Jai ॥
Nana Baran Bhalu Kapi Dhari Bikatanan Bisal Bhayakari ॥
Jehin Pur Daheu Hateu Sut Tora Sakal Kapinh Mahan Tehi Balu Thora ॥
Amit Nam Bhat Kathin Karala Amit Nag Bal Bipul Bisala ॥
॥ Doha 54 ॥
Dvibid Mayand Nil Nal Angad Gad Bikatasi
Dadhimukh Kehari Nisath Sath Jamavant Balarasi ॥ 54 ॥
॥ Chaupai ॥
E Kapi Sab Sugriv Samana Inh Sam Kotinh Gani Ko Nana ॥
Ram Kripan Atulit Bal Tinhahin Trin Saman Trailokahi Ganahin ॥
As Main Suna Shravan Dasakandhar Padum Atharah Jothap Bandar ॥
Nath Katak Mahan So Kapi Nahin Jo N Tumhahi Jitai Ran Mahin ॥
Param Krodh Mijahin Sab Hatha Ayasu Pai N Dehin Raghunatha ॥
Soshahin Sindhu Sahit Jhash Byala Porahin N T Bhari Kudhar Bisala ॥
Mardi Gard Milavahin Dasasisa Aisei Bachan Kahahin Sab Kisa ॥
Garjahin Tarjahin Sahaj Asanka Manahun Grasan Chahat Hahin Lanka ॥
॥ Doha 55 ॥
Sahaj Sor Kapi Bhalu Sab Puni Sir Par Prabhu Ram
Ravan Kal Koti Kahun Jiti Sakahin Sangram ॥ 55 ॥
॥ Chaupai ॥
Ram Tej Bal Budhi Bipulai Sesh Sahas Sat Sakahin N Gai ॥
Sak Sar Ek Soshi Sat Sagar Tav Bhratahi Ponchheu Nay Nagar ॥
Tasu Bachan Suni Sagar Pahin Magat Panth Kripa Man Mahin ॥
Sunat Bachan Bihasa Dasasisa Jaun Asi Mati Sahay Krit Kisa ॥
Sahaj Bhiru Kar Bachan Dridhai Sagar San Thani Machalai ॥
Modh Mrisha Ka Karasi Badai Ripu Bal Buddhi Thah Main Pai ॥
Sachiv Sabhit Bibhishan Jaken Bijay Bibhoti Kahan Jag Taken ॥
Suni Khal Bachan Dot Ris Badhi Samay Bichari Patrika Kadhi ॥
Ramanuj Dinhin Yah Pati Nath Bachai Judavahu Chhati ॥
Bihasi Bam Kar Linhin Ravan Sachiv Boli Sath Lag Bachavan ॥
॥ Doha 56 ॥
Batanh Manahi Rijhai Sath Jani Ghalasi Kul Khis
Ram Birodh N Ubarasi Saran Bishnu Aj Is ॥ 56 ॥
Ki Taji Man Anuj Iv Prabhu Pad Pankaj Bhring
Hohi Ki Ram Saranal Khal Kul Sahit Patang ॥
॥ Chaupai ॥
Sunat Sabhay Man Mukh Musukai Kahat Dasanan Sabahi Sunai ॥
Bhomi Para Kar Gahat Akasa Laghu Tapas Kar Bag Bilasa ॥
Kah Suk Nath Saty Sab Bani Samujhahu Chhadi Prakriti Abhimani ॥
Sunahu Bachan Mam Parihari Krodha Nath Ram San Tajahu Birodha ॥
Ati Komal Raghubir Subhao Jadyapi Akhil Lok Kar Rao ॥
Milat Kripa Tumh Par Prabhu Karihi Ur Aparadh N Eku Dharihi ॥
Janakasuta Raghunathahi Dije Etana Kaha Mor Prabhu Kije ॥
Jab Tehin Kaha Den Baidehi Charan Prahar Kinh Sath Tehi ॥
Nai Charan Siru Chala So Tahan Kripasindhu Raghunayak Jahan ॥
Kari Pranamu Nij Katha Sunai Ram Kripan Apani Gati Pai ॥
Rishi Agasti Kin Sap Bhavani Rachhas Bhayu Raha Muni Gyani ॥
Bandi Ram Pad Barahin Bara Muni Nij Ashram Kahun Pagu Dhara ॥
Samudr Par Shri Ramaji Ka Krodh Aur Samudr Ki Vinati, Shri Ram Gunagan Ki Mahima – Doha 57–60
॥ Doha 57 ॥
Binay N Manat Jaladhi Jad Ge Tini Din Biti
Bole Ram Sakop Tab Bhay Binu Hoi N Priti ॥ 57 ॥
॥ Chaupai ॥
Lachhiman Ban Sarasan Ano Soshaun Baridhi Bisikh Krisanu ॥
Sath San Binay Kutil San Priti Sahaj Kripan San Sundar Niti ॥
Mamata Rat San Gyan Kahani Ati Lobhi San Birati Bakhani ॥
Krodhihi Sam Kamihi Hari Katha Osar Bij Baen Phal Jatha ॥
As Kahi Raghupati Chap Chadhava Yah Mat Lachhiman Ke Man Bhava ॥
Sandhaneu Prabhu Bisikh Karala Uthi Udadhi Ur Antar Jvala ॥
Makar Urag Jhash Gan Akulane Jarat Jantu Jalanidhi Jab Jane ॥
Kanak Thar Bhari Mani Gan Nana Bipr Rop Ayu Taji Mana ॥
॥ Doha 58 ॥
Katehin Pi Kadari Phari Koti Jatan Kou Sinch
Binay N Man Khages Sunu Datehin Pi Nav Nich ॥ 58 ॥
॥ Chaupai ॥
Sabhay Sindhu Gahi Pad Prabhu Kere Chhamahu Nath Sab Avagun Mere ॥
Gagan Samir Anal Jal DharaniInh Ki Nath Sahaj Jad Karani ॥
Tav Prerit Mayan Upajae Srishti Hetu Sab Granthani Gae ॥
Prabhu Ayasu Jehi Kahan Jas AhiSo Tehi Bhanti Rahen Sukh Lahi ॥
Prabhu Bhal Kinh Mohi Sikh Dinhin Marajada Puni Tumhari Kinhin ॥
Dhol Gavanr Sodr Pasu NariSakal Tadana Ke Adhikari ॥
Prabhu Pratap Main Jab Sukhai Utarihi Kataku N Mori Badai ॥
Prabhu Agya Apel Shruti GaiKaraun So Begi Jo Tumhahi Sohai ॥
॥ Doha 59 ॥
Sunat Binit Bachan Ati Kah Kripal Musukai
Jehi Bidhi Utarai Kapi Kataku Tat So Kahahu Upai ॥ 59 ॥
॥ Chaupai ॥
Nath Nil Nal Kapi Dvau Bhai Larikain Rishi Asish Pai ॥
Tinh Ken Paras Kien Giri Bhare Tarihahin Jaladhi Pratap Tumhare ॥
Main Puni Ur Dhari Prabhu Prabhutai Karihaun Bal Anuman Sahai ॥
Ehi Bidhi Nath Payodhi Bandhaia Jehin Yah Sujasu Lok Tihun Gaia ॥
Ehi Sar Mam Uttar Tat Basi Hatahu Nath Khal Nar Agh Rasi ॥
Suni Kripal Sagar Man Pira Turatahin Hari Ram Ranadhira ॥
Dekhi Ram Bal Paurush Bhari Harashi Payonidhi Bhayu Sukhari ॥
Sakal Charit Kahi Prabhuhi Sunava Charan Bandi Pathodhi Sidhava ॥
॥ Chhand ॥
Nij Bhavan Gavaneu Sindhu Shriraghupatihi Yah Mat Bhayo
Yah Charit Kali Mal Har Jathamati Das Tulasi Gayo ॥
Sukh Bhavan Sansay Saman Davan Bishad Raghupati Gun Gana
Taji Sakal As Bharos Gavahi Sunahi Santat Sath Mana ॥
॥ Doha 60 ॥
Sakal Sumangal Dayak Raghunayak Gun Gan
Sadar Sunahin Te Tarahin Bhav Sindhu Bina Jalajan ॥ 60 ॥